Einde inhoudsopgave
Uitbesteding in de financiële sector (O&R nr. 88) 2015/3.6.5
3.6.5 ALM-studie
mr. drs. P. Laaper, datum 17-11-2015
- Datum
17-11-2015
- Auteur
mr. drs. P. Laaper
- JCDI
JCDI:ADS599900:1
- Vakgebied(en)
Financieel recht / Bank- en effectenrecht
Financieel recht / Financieel toezicht (juridisch)
Voetnoten
Voetnoten
Zie: Stress testing betreft een vorm van scenario-analyse die gebruikt wordt in aanvulling op de standaarddeviatie. Bij een normaalverdeling kan men met behulp van de standaarddeviatie vrij eenvoudig een bereik vinden waarbinnen de meeste waarschijnlijke uitkomsten zich zullen bevinden. Staartrisico’s zijn risico’s die zich slechts onder ongebruikelijke omstandigheden zullen voordoen (ze bevinden zich in de “staarten” van de normaalverdeling). Zulke staart-risico’s kunnen niettemin van belang zijn wanneer onder die omstandigheden het verlies ook onverwacht groot zou zijn. Zie ook Van Setten 2009, nr. 4.15. (voetnoot 269).
Twijfel tussen banken over elkaars financiële gezondheid leidde ertoe dat zij elkaar geen leningen meer verstrekten. Dit had een vliegwieleffect op de kredietverlening aan andere ondernemingen die daardoor op hun beurt in de problemen konden komen. Dit systeemrisico vormde de aanleiding tot de oprichting van de European Systemic Risk Board (Overweging 3 en 4 van Verordening 1092/2010 en het rapport van High-Level Group De Larosière 2009.
“ALM” staat voor “Asset Liability Management”. Het gaat om de afstemming van de (belegging van de) vermogensbestanddelen met de toekomstige verplichtingen.
Andere oplossingen komen ook voor. Er zijn bijvoorbeeld pensioenfondsen die zich volledig verzekeren (zie par. 2.5.8.9) en pensioenfondsen die kiezen voor een sterk vereenvoudigd beleggingsbeleid waarbij wordt belegd via breed gespreide beleggingsinstellingen.
De omvang van de belegging in een bepaalde beleggingscategorie mag binnen de bandbreedte vrijelijk bewegen. Een zekere bandbreedte is nodig, omdat door koersveranderingen de onderlinge verhouding van beleggingen dagelijks wijzigt. Het zou zeer kostbaar zijn om dagelijks door aan- en verkopen de modelportefeuille te herstellen.
In theorie wordt de ideale beleggingsportefeuille samengesteld door een theoretisch “optimale portefeuille” samen te stellen en het risiconiveau aan te passen door risicovrije beleggingen toe te voegen. De praktijk is lastiger. De theoretisch “optimale beleggingsportefeuille” moet worden benaderd aan de hand van historische data, maar resultaten uit het verleden bieden geen garanties voor de toekomst. Werkelijk risicovrije beleggingen bestaan niet.1 Lastiger nog is het om te bepalen welke risico’s het pensioenfonds kan en wil lopen. Risico’s zijn vaak lastig te meten en kunnen op onverwachte wijzen met elkaar samenhangen. Zo bleek tijdens de kredietcrisis de financiële sector een veel groter systeemrisico te bergen dan iedereen vooraf dacht.2 Van belang is ook dat het beleggingsbeleid voldoende robuust is: economisch ongunstige scenario’s moeten niet tot voor het fonds dramatische financiële uitkomsten leiden.
Zulke problemen maken het bijzonder moeilijk om een optimale, op het pensioenfonds toegesneden portefeuille samen te stellen. Dit vergt specialistische kennis die pensioenfondsen gewoonlijk niet in huis hebben. In de praktijk geven pensioenfondsen daarom opdracht aan gespecialiseerde ondernemingen om een ALM-studie3 te verrichten.4 Zulke ondernemingen beschikken over uitgebreide databestanden met de (historische) risico-rendementskenmerken en de correlatie met “de markt” per beleggingscategorie, maar bijvoorbeeld ook per regio, per sector en per individuele belegging. In een ALM-studie worden normaal gesproken diverse economische scenario’s doorgerekend, zodat ook de robuustheid van een beleggingsbeleid beoordeeld wordt.
De ALM-studie leidt uiteindelijk tot een (advies over de) verdeling van het vermogen over bepaalde beleggingscategorieën, met bijbehorende bandbreedtes.5 Deze keuzes hangen samen met de risico´s die het fonds wil en kan dragen, specifieke beleggingsrestricties en vaak ook mede met het gewenste rendement. Op deze drie factoren ga ik hieronder nader in.