184 Rechtsovergang bij de levering?

Verreweg de meeste schrijvers stellen zich op het hiervóór ook door mij ingenomen standpunt dat voor rechtsovergang als gevolg van een levering bij voorbaat naar geldend recht beschikkingsbevoegdheid van de vervreemder op het moment van rechtsovergang vereist is.1 Ook in de wetsgeschiedenis van art. 3:97 BW lijkt hiervan te zijn uitgegaan.2

Een andere, in zijn dissertatie door Van Swaaij verdedigde opvatting, is dat de rechtsovergang in geval van een levering bij voorbaat van een toekomstig goed niet in de toekomst plaatsvindt, op het moment van het tegenwoordig worden van het goed in het vermogen van de vervreemder, maar op het moment van de levering bij voorbaat. Een rechtssubject zou volgens deze opvatting vandaag beschikkingsbevoegd zijn met betrekking tot een goed dat hem vandaag nog niet toebehoort.3

Deze opvatting impliceert dat beschikkingsbevoegdheid voor een geldige rechtsovergang uitsluitend vereist is op het moment van de levering (bij voorbaat) en derhalve niet op het moment van de rechtsovergang. Consequentie van deze opvatting zou zijn, dat een faillissement van de vervreemder de rechtsovergang van een bij voorbaat geleverd goed uitsluitend verhindert als gevolg van het in art. 35 lid 2 Fw bepaalde en niet door de beschikkingsonbevoegdheid van de vervreemder.

Faber heeft geanalyseerd waarom deze opvatting niet het geldende recht weergeeft. De kern van zijn analyse begrijp ik aldus, dat men niet kan beschikken over een goed waarvan men niet de rechthebbende is. Dat men alvorens rechthebbende van een goed te zijn reeds leverings- en vestigingshandelingen ten aanzien van dat goed kan verrichten doet daar niets aan af; goederenrechtelijke aanspraken of bindingen ten aanzien van het betreffende goed leveren dergelijke handelingen niet op. Hoe sterk de positie van de toekomstige verkrijger ook is (zie hiervóór), hij heeft slechts een obligatoire aanspraak jegens de vervreemder totdat aan het vereiste van beschikkingsbevoegdheid van de vervreemder is voldaan, het moment waarop hij de rechthebbende van het goed wordt.4