IV.16.2.1 Overzicht

Het Verwaltungsverfahrensgesetz trad op 1 januari 1977 in werking. Het doel van deze wet is onder meer om rechtseenheid te creëren en het bestuursrecht te vereenvoudigen. Ook zijn ongeschreven algemene grondbeginselen van bestuursrecht wettelijk vastgelegd.1 Het VwVfG is geen codificatie van het gehele algemeen bestuursrecht, maar beslaat enkel het besluitvormingsrecht.2 Het bestuursprocesrecht is neergelegd in de Verwaltungsgerichtsordnung (VwGO). In deze wet zijn onder meer bepalingen te vinden met betrekking tot de gerechten en rechters, en de verschillende bestuursrechtelijke rechtsmiddelen (Klagen). Tot slot valt nog te wijzen op het Verwaltungs-Vollstreckungsgesetz (VwVG). In deze wet zijn diverse bestuursrechtelijke handhavingsinstrumenten neergelegd. Zo zijn bepalingen te vinden over de invordering van geldschulden door middel van een aanmaning, bestuursdwang en een last onder dwangsom.

Het VwVfG is verdeeld in acht delen, welke weer zijn onderverdeeld in hoofdstukken. Na enkele inleidende bepalingen over onder meer het toepassingsbereik in het eerste deel van het VwVfG, volgen in deel 2 algemene bepalingen inzake het Verwaltungsverfahren. Deze procedure wordt in § 9 VwVfG gedefinieerd als

Deelnemers aan het Verwaltungsverfahren worden aangeduid als Beteiligte.3 Het betreft onder meer de aanvrager en de geadresseerde van een besluit. De Beteiligte kan zich eventueel laten bijstaan door een vertegenwoordiger.4 Voorts bevat het VwVfG enkele bepalingen over door het bestuursorgaan te hanteren termijnen.5

Deel 3 bevat algemene bepalingen inzake Verwaltungsakte, vrij en globaal vertaald beschikkingen. Het begrip Verwaltungsakt is bepalend voor het toepassingsbereik van een groot aantal bepalingen van het VwVfG, in het bijzonder van de §§ 48 en 49 VwVfG. De Duitse Verwaltungsakt komt in veel gevallen overeen met de Nederlandse beschikking. In paragraaf 16.3.1 wordt meer uitgebreid aandacht besteed aan dit begrip. In deel 3 treft men in de eerste plaats bepalingen met betrekking tot het tot stand komen van de beschikking aan. Gedacht kan worden aan het verbinden van voorwaarden aan de beschikking, de bepaaldheid en vorm van de beschikking, motivering en bekendmaking.6 In de tweede plaats zijn bepalingen opgenomen inzake de Bestandskraft van beschikkingen.7 Het betreft onder meer het in werking treden, het werkzaam zijn en de nietigheid van de beschikking.8 Voorts is een regeling opgenomen voor het passeren van procedure- en vormgebreken.9 Ook de bepalingen met betrekking tot intrekking van beschikkingen zijn in dit deel opgenomen.§ 48 e.v. VwVfG. Tot slot is voorzien in een regeling inzake terugvordering.10

In het vierde deel van het VwVfG zijn bepalingen opgenomen met betrekking tot de publiekrechtelijke overeenkomst. Het vijfde deel bevat bepalingen inzake een tweetal bijzondere procedures, te weten een uitgebreide voorbereidingsprocedure,11 en een speciale voorbereidingsprocedure voor bepaalde bouwplannen.12 Het zesde deel van het VwVfG bevat een bepaling over het instellen van rechtsmiddelen.13 Verwezen wordt naar de hiervoor reeds genoemde Verwaltungsgerichtsordnung. Het zevende deel van het VwVfG bevat onder meer bepalingen inzake commissies.14 In het achtste deel staan diverse slotbepalingen.