7.9.1 Toetsing Zita Modes-criteria

In paragraaf 7.2.3 kwam aan de orde dat de juridische splitsing civielrechtelijk gezien een uitzonderlijke overgang onder algemene titel is. Het is namelijk de enige vermogensovergang onder algemene titel waarbij een vermogen niet als onbepaald, maar bepaalbaar samenstel, en bloc overgaat op de verkrijger. Anders dan bij de juridische fusie, erfopvolging en boedelmenging kan de splitsende rechtspersoon op voorhand vaststellen welke vermogensbestanddelen worden (af)gesplitst.1 Als gevolg hiervan vervalt voor de juridische splitsing het automatisme zoals ik dit beschrijf in paragraaf 7.5.2.1. Immers, indien slechts een deel van het vermogen van een rechtspersoon overgaat is het allerminst zeker dat hiermee een autonome economische activiteit is of kan worden uitgeoefend. Dit geldt in het bijzonder indien bij zuivere splitsing een evenredig deel van het vermogen van de verdwijnende rechtspersoon naar beide of alle verkrijgende rechtspersonen overgaat. In die omstandigheden is het op zijn minst twijfelachtig of met dat evenredige deel een autonome economische activiteit kan worden uitgeoefend.

Daar staat tegenover dat de juridische splitsing nu juist een geëigend middel lijkt in gevallen waar een zelfstandige activiteit van een ondernemer wordt verkocht of in een andere juridische entiteit wordt ondergebracht. In die gevallen ligt dan weer voor de hand dat wel sprake is van de overdracht van een autonome economische activiteit. Niettemin is de kans dat bij een juridische splitsing hetgeen wordt overgedragen niet kan worden aangemerkt als handelszaak of bedrijfsonderdeel in algemene zin aanzienlijk groter dan bij een juridische fusie. Bij de juridische fusie lijkt dit slechts bij uitzondering het geval, terwijl het bij een juridische splitsing steeds op de loer zou liggen, juist omdat een verdeling plaatsvindt van het vermogen van de splitsende rechtspersoon. De toets om te bepalen of sprake is van een handelszaak of bedrijfsonderdeel waarmee een autonome economische activiteit kan worden uitgeoefend, zal steeds moeten worden uitgevoerd op voet van de uitgangspunten zoals besproken in paragraaf 5.4.3.