V.5.1 Inleiding

Deelvraag 4: welke argumenten bestaan er vóór- en tegen de aanvullende bescherming van leidinggevenden tegen persoonlijke aansprakelijkheid?

Deelvraag 5: kunnen de gebezigde argumenten rechtvaardigen dat leidinggevenden aanvullend worden beschermd tegen milieuaansprakelijkheid?

In dit promotieonderzoek breng ik niet alleen de strafrechtelijke, bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke mogelijkheden in kaart voor het sanctioneren van een leidinggevende voor het schenden van een milieunorm in bedrijfscontext, maar beoordeel ik ook of er aanleiding bestaat om leidinggevenden aanvullend te beschermen tegen milieuaansprakelijkheid. De twee deelvragen met betrekking tot deze verklarende/evaluatieve component van mijn onderzoek lenen zich voor gezamenlijke beantwoording.

Bij het beoordelen of leidinggevenden aanvullende bescherming verdienen tegen milieuaansprakelijkheid, is het van belang om vast te stellen ten opzichte waarvan aanvullende bescherming zou moeten worden geboden. Daarom sta ik hierna in algemene zin eerst stil bij de aansprakelijkheidsdrempels in de drie bestudeerde rechtsgebieden.

Vervolgens ga ik in op de argumenten die bestaan vóór en tegen de aanvullende bescherming van leidinggevenden tegen persoonlijke aansprakelijkheid. Het debat over de aansprakelijkheidspositie van leidinggevenden wordt niet in ieder rechtsgebied even actief gevoerd, en per rechtsgebied zijn er verschillende argumenten of accenten. Hoofdstukken II-IV bevatten een gedetailleerde evaluatie van de debatten in de verschillende rechtsgebieden waarbij ook de onderbouwing van de argumenten wordt geanalyseerd. Om overlap te voorkomen zal ik dat in deze conclusie niet herhalen, maar richt ik me op de uitkomsten van de evaluaties, en op enkele rechtsgebiedoverstijgende thema’s.