Bezwaar: het gesloten stelsel van rechtsbescherming

Als hoofdregel geldt dat bezwaar moet worden gemaakt tegen een fiscaal besluit voordat beroep bij de rechter openstaat. In bezwaar heroverweegt de inspecteur het bestreden besluit. Bezwaar kan worden gemaakt tegen een belastingaanslag of een voor bezwaar vatbare beschikking. Daarbij geldt dat de voldoening of afdracht op aangifte van aangiftebelastingen met een voor bezwaar vatbare beschikking wordt gelijkgesteld.

Bezwaar moet binnen zes weken na dagtekening van het besluit of de latere bekendmaking daarvan worden ingediend. In de meeste gevallen moet schriftelijk bezwaar worden gemaakt. Indiening per e-mail geldt niet als schriftelijk. Op 6 oktober 2017 oordeelde de Hoge Raad dat een bezwaar per e-mail uitsluitend niet-ontvankelijk is als een hersteltermijn is geboden. Deze herstelmogelijkheid geldt ook voor overige verzuimen aan een bezwaarschrift, bijvoorbeeld als het bezwaar niet gemotiveerd is.

Als daarom is verzocht heeft de belanghebbende het recht om zijn bezwaarschrift in een hoorgesprek mondeling toe te lichten. Voorafgaand aan het hoorgesprek bestaat dan recht op inzage in de op de zaak betrekking hebbende stukken.

De wettelijke termijn waarbinnen de inspecteur uitspraak op bezwaar moet doen bedraagt zes weken, gerekend vanaf het einde van de bezwaartermijn. Deze beslistermijn wordt opgeschort vanaf de dag dat de indiener is verzocht een verzuim te herstellen tot de dag dat het verzuim is hersteld of de termijn daarvoor is verstreken. Ook kan de beslistermijn eenzijdig voor ten hoogste zes weken worden verdaagd. Langer uitstel is mogelijk indien de bezwaarmaker daarmee instemt.

Onder voorwaarden kan beroep worden ingesteld tegen de weigering van de inspecteur tijdig uitspraak op bezwaar te doen. Dit is mede van belang omdat de Hoge Raad al in 1988 heeft bepaald dat in bezwaar (maar niet in beroep) de verplichting bestaat vragen van de inspecteur te beantwoorden. Ook kan de inspecteur in de bezwaarfase nog een informatiebeschikking afgeven, die tot gevolg kan hebben dat de bewijslast wordt omgekeerd. Het is dus niet in alle gevallen gunstig de bezwaarfase langer te laten voortduren dan strikt noodzakelijk is.