2.4.3.5 Engagement

Veel wordt verwacht van het stimuleren van betrokkenheid of engagement van beleggers.1 Die betrokkenheid gaat verder dan de hiervoor genoemde initiatieven. In het begin 2014 gepubliceerde voorstel tot wijziging van de Aandeelhoudersrichtlijn, dat lange-termijnaandeelhoudersbetrokkenheid wil stimuleren, wordt betrokkenheid gedefinieerd als:

Anders dan het vergroten van de zeggenschap of de participatie aan de besluitvorming (§ 2.4.3.3 en § 2.4.3.4), ziet betrokkenheid meer op de alledaagse gang van zaken en veronderstelt een zekere continuïteit en intensiteit.3 In zoverre gaat deze betrokkenheid vooraf aan participatie aan de besluitvorming en vormt zij een noodzakelijke voorwaarde daarvoor.4^,5 Een belangrijk onderdeel van het denken in termen van aandeelhoudersbetrokkenheid is het onderhouden van contacten met andere aandeelhouders, naast contacten met het bestuur.6^,7 Dergelijke contacten kunnen uitmonden in het innemen van gedeelde standpunten, maar ook in het gezamenlijk beïnvloeden van de strategie of het bestuur (zie hierna).

Engagement is zeer kostbaar en tijdrovend, onder andere omdat dit een continu proces is.8 Juist op dit vlak kan samenwerking tussen aandeelhouders, men spreekt dan van collective engagement, leiden tot kostenbesparing (§ 2.2.3) en verbeterde informatieverschaffing (§ 2.2.4). Hetgeen hiervoor is opgemerkt in het kader van de andere oplossingsrichtingen geldt hier dus in versterkte mate. Van collective engagement wordt veel verwacht. Met name in de UK werd al enige tijd serieus nagedacht over hoe de institutionele aandeelhouders van Britse beursgenoteerde ondernemingen effectiever kunnen samenwerken.9 Onder meer de eerder genoemde UK Stewardship Code (principe 5) en het Kay Report van juli 2012 (aanbeveling 3), dat strekte tot een herijking van het functioneren van de Britse kapitaalmarkt en corporate governance10, vroegen hier aandacht voor. In het verlengde hiervan startten de koepelorganisaties van Britse pensioenfondsen (NAPF), verzekeraars (ABI) en vermogensbeheerders (IMA) in 2013 een werkgroep die heeft onderzocht hoe de institutionele aandeelhouders van Britse beursgenoteerde ondernemingen effectiever zouden kunnen samenwerken. Dat heeft geleid tot lancering eind 2014 van het UK Investor Forum11, dat moet dienen als een model voor effectieve, collectieve engagement door institutionele beleggers. Het Forum kent vier sub-fora: i) innovation (onderzoek en ontwikkeling) ii) advisory (voor zowel beleggers als bedrijven), iii) collective investor (voor engagement op de (middel)lange termijn) en iv) event driven (voor engagement op de korte termijn).12 In Nederland zijn er vergelijkbare ontwikkelingen. Voor Eumedion, het Nederlandse platform voor institutionele beleggers, is samenwerking een key pillar in haar visie betreffende aandeelhoudersbetrokkenheid. 13 Dat komt onder meer tot uiting in de best practice-bepaling dat aangesloten institutionele beleggers in voorkomende gevallen bereid zijn met andere (institutionele) beleggers gezamenlijk op te trekken.14 Sinds begin 2014 voert een aantal Eumedion-deelnemers (Pensioenfonds Vervoer, Robeco en TKP Investments namens Pensioenfonds KPN, Pensioenfonds PostNL en Pensioenfonds TNT) gezamenlijk engagement met Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen.15 Eumedion ondersteunt de engagementactiviteiten administratief en organisatorisch.16 Zo is er bijvoorbeeld een alert-service, die deelnemers op de hoogte stelt van controversiële voorstellen.17