8.1 Inleiding

Na beschouwingen vanuit historisch en rechtsvergelijkend perspectief alsmede een dogmatische bespreking van de prioriteitsregel, richt ik mij in de volgende twee hoofdstukken op de prioriteitstoepassing in het moderne Nederlandse recht. Het feit dat de prioriteitsregel voortvloeit uit het absolute karakter van goederenrechtelijke rechten impliceert dat het goederenrecht zijn voornaamste toepassingsgebied vormt. Aangezien bovendien ook in het Nederlandse vermogensrecht het goederenrecht traditioneel wordt onderscheiden van het verbintenissenrecht, krijgt de prioriteitstoepassing in het goederenrecht in dit hoofdstuk een afzonderlijke behandeling.1 Hierbij wordt een nadere onderverdeling gemaakt tussen de verschillende absolute rechten die met elkaar kunnen collideren. Registergoederen komen voor een gezamenlijke bespreking in aanmerking (par. 8.2) omdat zij gemeen hebben dat zij hun plaats in de rangorde bij prioriteitsconflicten aan het inschrijvingstijdstip in de openbare registers ontlenen. Een collisie van goederenrechtelijke rechten kan zich voorts voordoen bij de in Boek 3 BW opgenomen beperkte rechten van pand (par. 8.3) en vruchtgebruik (par. 8.4). Daarnaast heeft de mogelijkheid om toekomstige goederen bij voorbaat te leveren (par. 8.5) mogelijk conflicterende leveringen tot gevolg, ter zake waarvan de wetgever in art. 3:97 lid 2 BW een voorrangsregel conform de prioriteitsgedachte heeft opgenomen. Tot slot van dit hoofdstuk wordt besproken (par. 8.6) hoe de prioriteitsregel in goederenrechtelijke conflicten in concreto gestalte krijgt. Het feit dat een jonger recht achterstaat bij een ouder recht kan immers op verschillende wijzen tot uitdrukking komen.