6.1 De Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal

In oktober 2012 besloot het Nobelcomité unaniem om de Nobelprijs voor de Vrede uit te reiken aan de EU. Bij de uitreiking van de prijs in december 2012 hielden Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, en Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, een voordracht met de titel: ‘Van oorlog naar vrede: het verhaal van Europa’.1 Met de stelling ‘Oorlog is zo oud als Europa’ riepen zij de ontstaansreden voor de EU in herinnering. Hoewel Van Rompuy en Barroso erkenden dat er ook zonder de EU een lange periode van vrede had kunnen aanbreken, had die volgens hen nooit van dezelfde kwaliteit kunnen zijn als nu het geval is.

De eerste stap op weg naar die vrede na de Tweede Wereldoorlog was de coördinatie van de productie en prijsbepaling van kolen en staal in Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, België en Luxemburg (‘de Zes’).2 Op 9 mei 1950 gaf Robert Schuman, de Franse minister van Buitenlandse Zaken, hiervoor de eerste aanzet door te verklaren dat de Franse regering voorstelt om ‘de gehele Frans-Duitse productie van kolen en staal te plaatsen onder een gemeenschappelijke Hoge Autoriteit’, in een organisatie die ook openstaat voor deelname van andere Europese landen.3 Volgens deze zogenoemde Schumanverklaring, ook wel het Schumanplan, zou dit tot gevolg hebben ‘dat een oorlog tussen Frankrijk en Duitsland niet alleen ondenkbaar doch ook materieel onmogelijk wordt’. De oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (hierna: EGKS) door de Zes werd definitief met het Verdrag van Parijs (bekender onder de naam ‘EGKS-verdrag’). Dit verdrag werd op 18 april 1951 ondertekend en trad in werking op 23 juli 1952.4 Om deze eerste schreden op het pad van Europese integratie te herdenken, wordt nog altijd op 9 mei, de dag van de Schumanverklaring, een zogeheten – tamelijk onbekende – Europadag georganiseerd.