8.2.5 Moeten bescheiden eerst anderszins opgevraagd worden?

Toegang tot bewijsmiddelen kan niet uitsluitend door getuigenverhoor of deskundigenbericht verkregen worden. Soms kan informatie ook eenvoudig uit een openbare bron worden verkregen. Een verzoek tot opvragen van bescheiden die met een druk op de knop uit een openbare bron te verkrijgen zijn, is niet op zijn plaats. Zodoende werd afgewezen een vordering tot verstrekking van bij het handelsregister gedeponeerde jaarrekeningen en statuten.1

Wanneer het evenwel bewerkelijk of kostbaar is om informatie eerst elders op te vragen, dan behoeft een procespartij die activiteit niet te ondernemen. Niet mocht derhalve baten het verweer dan informatie ook ingezien en verkregen kon worden bij bouw- en woningtoezicht2 of zonodig via de rechter-commissaris aan de curator gevraagd kon worden.3

Evenmin is het derhalve op zijn plaats om van een partij in vrijwaring te vragen, dat hij zich in de hoofdzaak voegt, indien hij informatie wil verkrijgen over het verloop van de hoofdzaak. De verzoeker die zich voegt, roept daarmee immers kosten en inspanningen over zich af, die niet nodig zijn, wanneer hij de gevraagde bescheiden zonder voeging verkrijgt. Het indienen van slechts een verzoek tot verstrekking van bescheiden is dan een stuk eenvoudiger. Het volgen van de wens van de verzoeker is wat mij betreft te meer op zijn plaats, nu de verzoeker de kosten van verstrekking moet voldoen en de houder van de bescheiden dus niet nodeloos belast. Onjuist vind ik daarom het oordeel van een rechter die oordeelde over de vordering van de gedaagde in vrijwaring tot verstrekking van het procesdossier in de hoofdzaak. De rechter wees die vordering af, omdat het dossier ook verkregen kon worden, doordat de gedaagde in vrijwaring zich zou voegen in de hoofdzaak.4 Dit verplicht de gedaagde in vrijwaring immers nodeloos om in de hoofdzaak mee te procederen. Aldus ook Sijmonsma, die zich in de andersluidende uitspraak niet kan vinden.5

In de praktijk wordt met de aanspraak op bescheiden in de hoofdzaak en vrijwaring ook wel praktischer omgegaan. De Haagse rechtbank placht in vonnissen, waarin een comparitie wordt gelast in een zaak die een hoofdzaak en vrijwaring kent, op te nemen, dat aan partijen in overweging wordt gegeven kennis te nemen van elkaars dossier én neemt inmiddels op dat zij er van uit gaat, dat partijen kennis hebben genomen van elkaars dossier. Daarmee wordt ook omzeild de discussie, of in hoofdzaak en vrijwaring steeds aanspraak bestaat op kennisneming van elkaars dossiers. Dat zal vaak het geval zijn, maar wanneer niet wordt toegelicht, waarom dat het geval is, mag er niet zonder meer vanuit gegaan worden dat partijen belang hebben bij kennisneming van elkaars dossier.6