2.6.4 Afschermen van informatie

Een laatste reden die ik noem waarom een 403-maatschappij gebruik zou willen maken van de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime, is dat zij hierdoor informatie kan afschermen van derden. Doordat de 403-maatschappij haar jaarrekening niet openbaar hoeft te maken, kan zij voorkomen dat derden daaruit informatie kunnen halen over onder meer haar omzet, marges, activa, deelnemingen en resultaten.1 Een voorbeeld hiervan is Bol.com dat gebruikmaakt van de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime en begin 2020 heeft verklaard dat zij dit doet om concurrent Amazon niet wijzer te willen maken door haar jaarrekening openbaar te maken.2 Door gebruik te maken van de jaarrekeningvrijstelling kan Bol.com bijvoorbeeld verhinderen dat Amazon ziet hoe groot de Nederlandse markt voor online verkopen is – waardoor deze misschien eerder de Nederlandse markt zou hebben betreden dan zij heeft gedaan – en kan worden voorkomen dat bekend wordt dat de omzet van Bol.com eventueel is gedaald als gevolg van de concurrentie van Amazon.

Een 403-maatschappij kan er in het bijzonder belang bij hebben om informatie af te schermen van derden als zij zich binnen haar groep richt op een specifiek (onderdeel van een) product of een bepaald gedeelte van de markt. Timmerman en Houwen wijzen erop dat in een dergelijk geval de posten in de jaarrekening minder divers zijn en dat derden daaruit eenvoudiger informatie over de kostenopbouw, de winstmarge of de voorwaarden van transacties kunnen achterhalen.3 De concurrenten van de 403-maatschappij zouden deze informatie bijvoorbeeld kunnen gebruiken om hun eigen strategie of werkzaamheden aan te passen. Daarnaast zou een afnemer bij de onderhandelingen met de 403-maatschappij een prijsverlaging kunnen eisen als hij weet dat de 403-maatschappij een grote winstmarge hanteert.4

Ten Voorde nuanceert de toegevoegde waarde om door gebruik te maken van de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime informatie af te schermen van derden.5 Ten eerste merkt hij op dat derden doorgaans niet de jaarrekening gebruiken om informatie over een rechtspersoon in te winnen. De informatie in een jaarrekening is namelijk verouderd,6 waardoor je geen up-to-date beeld krijgt. Daarnaast wijst Ten Voorde erop dat informatie over een rechtspersoon (ook) via marktonderzoeksbureaus of brancheorganisaties kan worden verkregen. Derden hoeven deze informatie dus niet uit de jaarrekening te halen.

In aanvulling op Ten Voorde merk ik nog op dat een rechtspersoon ook – als alternatief voor het gebruikmaken van de jaarrekeningvrijstelling uit het groepsregime – informatie kan afschermen van derden door gebruik te maken van de jaarrekeningvrijstellingen voor micro-bedrijven, kleine bedrijven en middelgrote bedrijven op grond van respectievelijk art. 2:395a, art. 2:396 en art. 2:397 BW. Krachtens deze bepalingen kan een rechtspersoon die onder bepaalde (financiële) drempelwaarden blijft, volstaan met een minder uitgebreide jaarrekening dan onder het reguliere jaarrekeningregime. De rechtspersoon is echter niet vrijgesteld van de verplichting om de jaarrekening openbaar te maken. Als een 403-maatschappij te groot is om van een van deze jaarrekeningvrijstellingen gebruik te maken, kan zij zich opsplitsen in verschillende kleinere rechtspersonen die wel van de vrijstelling gebruik mogen maken.

Ondanks bovengenoemde kanttekeningen blijft de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime een mogelijkheid voor een 403-maatschappij om informatie uit de jaarrekening af te schermen van derden.7 De kanttekeningen nemen niet weg dat een jaarrekening interessante informatie kan bevatten voor derden en dat het niet openbaar maken van de jaarrekening hen de mogelijkheid ontneemt om daarvan kennis te nemen. Ik sluit mij aan bij Beckman dat het aannemelijk is dat de belangrijkste reden voor een 403-maatschappij om gebruik te maken van de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime is om informatie af te schermen van derden.8 Dat dit daarnaast een (beperkte) administratieve lastenverlichting oplevert, zal in de meeste gevallen slechts een bijkomend voordeel zijn.