Einde inhoudsopgave
De grenzen van het recht op nakoming (R&P nr. 167) 2008/2.3.4
2.3.4 Frans recht
mr. D. Haas, datum 02-12-2008
- Datum
02-12-2008
- Auteur
mr. D. Haas
- JCDI
JCDI:ADS377513:1
- Vakgebied(en)
Verbintenissenrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Flour e.a. 2004, p. 176-177.
Larroumet 2003, nr. 708, p. 807; en Carbonnier 2000, nr. 187, p. 342. Een beroep op een ontbindende voorwaarde gaat in beginsel wel gepaard met het vereiste dat de schuldeiser zijn wederpartij een redelijke termijn stelt, zie Civ. P 3 februari 2004, Bull. civ. 127 . Zie ook Bakels 1993, p. 17.
Hartlief 1994, p. 131-133. In het Avant-Projet de reforme du droit des obligation et du droit de la prescription 2005 is een bepaling opgenomen (art. 1158 alinea 2 Avant-Projet) die de schuldeiser de keuze geeft de overeenkomst gerechtelijk of buitengerechtelijk te ontbinden en geldt een ingebrekestellingsverplichting.
Zie par. 4.3.2 over de voorgestelde wijziging van art. 1142 Cc. door art. 1154 van het avant-projet.
Bijv. Civ. P 16 januari 2007, N0 de pourvoi: 06-13983, waarover Mestre 2008, p. 78-79.
Recentelijk heeft het Cour de cassation de begunstigde van een voorkeursrecht (`pacte de préférence') onder bepaalde voorwaarden een recht op nakoming toegekend als de schuldenaar het voorkeursrecht heeft geschonden en de zaak aan een derde heeft verkocht of verhuurd, ook al strekt de uitoefening van het recht tot een verplichting voor de schuldenaar om te doen, zie Civ. ch. mixte 26 mei 2006, N0 de pourvoi: 03-19736; en Civ. 3' 31 januari 2007, N0 de pourvoi:05-21071. Zie ook Gautier 2007, p. 366-369; en Mainguy 2007, p. 1698-1701.
Bij aanneming van werk heeft de opdrachtgever recht op nakoming van de verbintenis die de aannemer op zich heeft genomen, ook in de vorm van herstel van het gebrek in een opgeleverd werk, zie Dutilleul & Delebecque 2004, nr. 740 en 760, p. 660-661 en 686.
Het recht op nakoming is ook in Frankrijk de primaire remedie. Dat komt onder meer tot uitdrukking in het ingebrekestellingsvereiste dat geldt voor het ontstaan van een recht op schadevergoeding (art. 1146 jo. art. 1139 C.c.). Voor een recht op schadevergoeding dient de schuldeiser te stellen dat zijn wederpartij tekortgeschoten is, dat er schade is en dat causaal verband bestaat tussen de tekortkoming en de schade (art. 1150 C.c.). Een schuldenaar kan zich tegen een vordering tot schadevergoeding verweren met een beroep op overmacht (art. 1147 en 1148 C.c.). Een tekortkoming geeft de schuldeiser recht op ontbinding van een verbintenis uit een wederkerige overeenkomst, ongeacht of de tekortkoming aan de schuldenaar kan worden toegerekend.1 Voor het ontstaan van een recht op ontbinding hoeft de schuldeiser zijn wederpartij niet in gebreke te stellen.2 De rechter kan de schuldenaar jegens wie ontbinding wordt gevorderd wel een redelijke termijn geven om de verbintenis alsnog uit te voeren (`délai de gráce', art. 1184 alinéa 3 C.c.). Indien partijen geen ontbindende voorwaarde zijn overeengekomen, kan de ontbinding naar geldend recht alleen door de rechter worden uitgesproken, die te dien aanzien een discretionaire bevoegdheid toekomt (art. 1184 alinéa 3).3
Het materiële recht op nakoming wordt gegrond op art. 1134 alinéa 1 C.c.:
Les conventions légalement formées tiennent lieu de loi à ceux qui les ont faites.
Voorts komt het recht van de schuldeiser op nakoming voor in art. 1184 alinéa 2 C.c. Artikel 1184 alinéa 1 en 2 C.c. luiden:
La condition résolutoire est toujours sous-entendue dans les contrats synallagmatiques, pour le cas mi l'une des deux parties ne satisfera point à son engagement.
Dans ce cas, le contrat n'est point résolu de plein droit. La partie envers laquelle l'engagement n'a point été exécuté, a le choix ou de forcer l'autre à l'exécution de la convention lorsqu'elle est possible, ou d'en demander la résolution avec dommages et intérêts.
Een schuldeiser heeft naar Frans recht geen recht op nakoming, indien nakoming onmogelijk is, of als de vordering tot nakoming tot misbruik van bevoegdheid zou leiden (`abus de droit'). In art. 1142 C.c. staat dat de schuldeiser evenmin recht heeft op nakoming bij verbintenissen die strekken tot een doen of tot een niet-doen. Artikel 1142 C.c. luidt:4
Toute obligation de füre ou de ne pas füre se résout en dommages et intérêts en cas d'inexécution de la part du débiteur.
Deze wettelijke uitzondering op het recht op nakoming is in de jurisprudentie echter uitgehold.5 De Franse rechter wijst de vordering tot nakoming op grond van art. 1142 C.c. thans alleen af als het gaat om een verbintenis om te doen en die verbintenis een hoogstpersoonlijk karakter heeft (`intuitu personae').6
De implementatie van de richtlijn consumentenkoop heeft geleid tot een wijziging in de Code de la consommation, maar laat de rest van het kooprecht ongemoeid.7 Article L211-9 van deze wet luidt:
En cas de défaut de conformité, l'acheteur choisit entre la réparation et le remplacement du bien. Toutefois, le vendeur peut ne pas procéder selon le choix de l'acheteur si ce choix entraine un coat manifestement disproportionné au regard de l'autre modalité, compte tenu de la valeur du bien ou de l'importance du défaut. 11 est alors tenu de procéder, sauf impossibilité, selon la modalité non choisie par l'acheteur.