7.5 Kan aan een uitkering de uit- of insluitingsclausule of een testamentair bewind worden verbonden?

Wie in Boek 4 BW1 zoekt naar de bevoegdheid voor de erflater te bepalen dat een erfrechtelijke verkrijging niet in de wettelijke gemeenschap van goederen valt, komt bedrogen uit. Dat een uitsluitingsclausule tot de mogelijkheden behoort, weten wij slechts doordat in artikel 1:94 lid 4 BW2 het gevolg van de uitsluitingsclausule wordt genoemd. Algemeen wordt aangenomen dat daardoor de uitsluitingsclausule past binnen het gesloten stelsel van artikel 4:42 lid 1 BW (zie hierover 3.2.1.1). Zo eist artikel 4:42 lid 1 BW niet dat de wet een uitdrukkelijke bevoegdheid geeft tot het maken van een bepaalde uiterste wilsbeschikking. Het is voldoende dat de wet, waar dan ook, een beschikking aanmerkt als uiterste wilsbeschikking.

Ook de vraag of een testamentair bewind kan worden ingesteld over een uitkering door een bij dode opgerichte stichting is niet direct duidelijk. Als de uitkering een legaat betreft, is een testamentair bewind zonder meer mogelijk, zo volgt uit artikel 4:153 BW.3 De vraag is echter of dat ook geldt voor uitkeringen die als lastbevoordeling moeten worden beschouwd.

Hierna onderzoek ik de mogelijkheden tot het onder testamentair bewind stellen van lastbevoordelingen en tot het opleggen van een uit- of insluitingsclausule aan een uitkering door een stichting. Ik begin met de uit- en insluitingsclausule.