5.5.1 Rechtsverwerking en nadeel

Wat levert de reflectie op rechtsverwerking en de wettelijke klachtplichten in dit hoofdstuk op? In par. 5.2 constateerde ik dat waar de Hoge Raad niet zonder meer nadeel aan schuldenaarszijde verlangt voor het aannemen van rechtsverwerking, een legitimeringsprobleem voor rechtsverwerking kan ontstaan wanneer de schuldeiser een beroep op zijn rechten wordt ontzegd vanwege te lichtvaardig aangenomen gerechtvaardigd vertrouwen alleen. Dat zou zich niet goed verhouden met de beperkende werking van redelijkheid en billijkheid, waar rechtsverwerking een species van is. Daarom moet in gevallen waarin nadeel afwezig lijkt te zijn, voorzichtig wordt omgesprongen met het aannemen van gerechtvaardigd vertrouwen als enige grondslag voor rechtsverwerking. Dat leidt qua toepassingsvoorwaarden tot een praktische gelijkschakeling van rechtsverwerking met het leerstuk afstand van recht. Toch is rechtsverwerking als afzonderlijk leerstuk in die rechtsopvatting nog relevant, omdat rechtsverwerking een breder palet aan rechtsgevolgen kent dan het naar zijn aard meer eendimensionale afstand van recht. Tegelijk lijken rechtsverwerkingssituaties waarin nadeel afwezig is schaars te zijn. Nadeel ligt vaak besloten in de betreffende casus. Het verdient aanbeveling aan de aanwezigheid van nadeel expliciet aandacht te besteden voor de aanvaardbaarheid van rechterlijke uitspraken waarin een beroep op rechtsverwerking wordt gehonoreerd. Nadeel is bovendien een ruim begrip. Ik voorzie dus weinig werkelijke probleemgevallen.