5.3.3 De verstrekking van Europese subsidies in één of twee besluiten

Voor de meeste Europese subsidieregelingen geldt dat de verstrekking van de Europese subsidie geschiedt door middel van twee besluiten. Voor aanvang van het project wordt een besluit tot selectie van de subsidieaanvraag genomen; na afloop van het project wordt bij besluit het uiteindelijke subsidiebedrag vastgesteld. Dit stemt overeen met wat in Nederland gebruikelijk is voor de verstrekking van subsidies.1

Het eerste besluit ziet op de selectie van de projecten door het nationaal uitvoeringsorgaan aan de hand van de besproken formele en inhoudelijke selectievoorwaarden. Op deze selectieprocedure wordt afzonderlijk in paragraaf 5.4 ingegaan. In veel gevallen zal de aanvrager pas met de uitvoering van het project willen beginnen, indien het nationaal uitvoeringsorgaan heeft besloten dat zijn project voor een Europese subsidie in aanmerking komt. Het nationaal uitvoeringsorgaan zal de Europese subsidie echter pas definitief willen vaststellen nadat het project is uitgevoerd, en — voor zover het gaat om een kostensubsidie2 — de daadwerkelijke kosten zijn vast te stellen. Voor de kostensubsidies geldt dat het toe te kennen subsidiebedrag niet voor aanvang van het project kan worden vastgesteld; dit bedrag is afhankelijk van de uiteindelijke subsidiabele kosten.3 Op basis van de subsidieaanvraag kan het nationaal uitvoeringsorgaan doorgaans slechts een schatting maken van de subsidiabele kosten en op basis daarvan een maximaal subsidiebedrag vaststellen. Het uiteindelijke subsidiebedrag is derhalve pas vast te stellen in een tweede besluit, na afloop van het project aan de hand van de gemaakte subsidiabele kosten. Europese kostensubsidies kunnen dus enkel in twee besluiten worden verstrekt, ook als dit niet expliciet volgt uit de Europese subsidieregelgeving.4 Voor sommige Europese subsidies is exact voorgeschreven in hoeverre het nationaal uitvoeringsorgaan na een positief eerste selectiebesluit een voorschot kan verlenen.5

Het voorgaande gaat niet op voor de ELGF-subsidies. Deze subsidies worden doorgaans op basis van één enkele aanvraag uitbetaald.7 Voor de meeste ELGF-subsidies geldt dat de aanvraag wordt gedaan, nadat de subsidiabele activiteiten zijn uitgevoerd. Voor de bedrijfstoeslag geldt zelfs dat helemaal geen sprake is van subsidiabele activiteiten; voldoende is dat de landbouwer over bedrijfstoeslagrechten beschikt en zich houdt aan de op hem rustende verplichtingen. Het nationaal uitvoeringsorgaan kan bij de beslissing op de aanvraag derhalve reeds beoordelen of de aanvrager voor Europese subsidie in aanmerking komt en of hij zich aan de op hem rustende verplichtingen heeft gehouden. Een selectie van projecten hoeft niet plaats te vinden, nu iedere persoon/entiteit die voldoet aan de Europese voorwaarden voor subsidieverstrekking, voor een ELGF-subsidie in aanmerking komt. Dit volgt uit het karakter van ELGF-subsidies; het betreft vooral een inkomensvoorziening voor landbouwers. Voorts gaat het bij ELGF-subsidies doorgaans niet om kostensubsidies; uit de Europese regelgeving vloeit direct voort op hoeveel ELGF-subsidie de aanvrager recht heeft.8 Voor sommige ELGF-subsidies geldt dat bij de subsidieaanvraag om een voorschot kan worden gevraagd. In het kader van de exportsubsidies is vereist dat een zekerheid wordt gesteld, alvorens een voorschot wordt verleend.9