3.4.2 Adversair proces

Het recht op een behoorlijk strafproces in art. 6 EVRM is sterk gericht op de rechten van de verdediging. Het waarborgen van die rechten door de verdragsstaten moet onder meer zekerstellen dat het onderzoek ter terechtzitting (of anderszins; vgl. een schriftelijke procedure) deugdelijk plaatsvindt, doordat de ene partij in de gelegenheid wordt gesteld datgene te betwisten dat de andere partij naar voren brengt.1 art. 6 wordt dan ook vaak vereenzelvigd met de adversaire procesvorm, waarin de verdachte zijn eigen procespositie kan bepalen.2

In de zaak Brandstetter rept het EHRM voor het eerst over ‘the fundamental right that criminal proceedings should be adversarial’.3 Daarin overweegt het dat de verdachte effectief moet kunnen deelnemen aan een strafzitting.4 Hij moet invloed kunnen uitoefenen op het bewijs in de strafzaak tegen hem5, althans op de besluitvorming van de rechter die de (on)gegrondheid van de criminal charge vaststelt.6 Zie ook de zaak Fitt. Daarin overweegt het Hof dat het recht op een adversair proces in een strafzaak betekent dat de verdediging de gelegenheid moet krijgen om kennis te nemen van en te reageren op de standpunten die en het bewijs dat de andere partij heeft gepresenteerd.7

Illustratief is ook de zaak Lagerblom. Daarin overweegt het Hof dat het recht van de verdachte om effectief deel te nemen aan de strafzaak niet is beperkt tot het recht om bij de zitting aanwezig te zijn, maar ook het recht op juridische bijstand omvat en het recht om de procedure daadwerkelijk te volgen.8 Uit deze zaak volgt ook dat de (uitdrukkelijk) in art. 6, lid 3 EVRM vastgelegde rechten een uitdrukking zijn van de adversaire procesvorm.