2.3.2.2 Algemeen belang

De in § 2.3.1 geschetste theorieën van professionele autonomie van Durkheim en Weber zijn gebaseerd op het idee dat een groep van beroepsbeoefenaren haar expertise beschikbaar stelt aan de samenleving op een door haar gereguleerde wijze om bij te dragen aan een bepaald algemeen belang.1 De artsen behartigen bijvoorbeeld het belang van gezondheid en de notarissen het belang van goede rechtsbedeling. Het nastreven van algemene belangen is op twee manieren relevant voor de beroepsgroep en de beroepsbeoefenaar.2 In de eerste plaats is het nastreven van een algemeen belang voor de individuele beroepsbeoefenaar van belang omdat dit deel uitmaakt van zijn bijzondere roeping als beroepsbeoefenaar. Ten tweede verkrijgen de individuele beroepsbeoefenaren en de beroepsgroep een sterkere positie in de maatschappij doordat de beroepsuitoefening wordt gelegitimeerd door de maatschappelijke waarden die de beroepsbeoefenaar nastreeft.

Het is niet altijd eenvoudig vast te stellen welk algemeen belang door een bepaalde beroepsgroep wordt gediend, dit hangt af van het gekozen gezichtspunt. Op een concreet niveau kunnen verschillende ideeën bestaan over de wijze waarop het algemeen belang het best gediend kan worden.3 Beroepsbeoefenaren behartigen daarnaast vaak meerdere belangen tegelijkertijd, een individueel belang van de cliënt, zoals de leerling of patiënt, en een hoger algemeen belang. Deze belangen zijn niet altijd hetzelfde. Het is bijvoorbeeld denkbaar dat het behartigen van het individuele belang op gespannen voet staat met het algemeen belang. Mackor stelt dat beroepsbeoefenaren primair het belang van de individuele cliënt behartigen, met inachtneming van het algemeen belang.4 Op het belang dat de leraar dient met zijn autonomie wordt dieper ingegaan in § 2.4.