17.8.5.4 Rechtspraak ondernemingskamer

In de Middle Europe Investments-beschikking1 oordeelde de ondernemingskamer over een verzoek tot tijdelijke overdracht van aandelen ten titel van beheer onder de uitdrukkelijke bepaling dat de tijdelijke beheerder deze aandelen aan een derde mocht overdragen. De ondernemingskamer liet uitdrukkelijk in het midden of zo’n (onmiddellijke) voorziening rechtens mogelijk is. Zij overwoog in plaats daarvan dat een dergelijke voorziening enkel kan worden getroffen indien er geen minder vergaand alternatief voor handen is.2 Omdat een minder vergaand alternatief voor handen was, kwam de ondernemingskamer niet toe aan de vraag of een dergelijke voorziening rechtens mogelijk is. Dat minder vergaande alternatief was in de ogen van de ondernemingskamer dat de vennootschap haar dochtervennootschap, waarin de onderneming was ondergebracht, kon overdragen. De ondernemingskamer trof ook onmiddellijke voorzieningen om dat te faciliteren. Alle aandelen werden ten titel van beheer overgedragen. “Aldus ontstaat voldoende armslag, ook indien de besluitvorming aan de algemene vergadering van aandeelhouders moet worden voorgelegd”, aldus de ondernemingskamer.

Mijns inziens gaat dit juist verder dan de verkoop van de in beheer gegeven aandelen door de tijdelijke beheerder. In beide gevallen zien de getroffen aandeelhouders zich geconfronteerd met het verlies van hun deelname in de onderneming. De prijs die zij daarvoor (indirect) ontvangen, wordt bij de verkoop van de werkmaatschappij bepaalt door het onderhandelingsresultaat dat de tijdelijke beheerder kan bereiken. De ondernemingskamer laat geen deskundigenonderzoek doen naar de prijs en bepaalt ook geen minimumprijs. Bij een verkoop van de beheerde aandelen, kan dit wel gebeuren.3 Aldus bezien is verkoop van de in beheer gegeven aandelen het minder ver gaande alternatief.

In de Sovereign Trust-beschikking4 was verzocht om bij wijze van het regelen van de gevolgen van de eindvoorziening tijdelijke overdracht van aandelen ten titel van beheer te bepalen dat de tijdelijke beheerder “het tot zijn taak en bevoegdheid zal rekenen om alle aandelen die Hyksos Management N.V. en Sovereign Media Ltd houden in het kapitaal van STN te verkopen en leveren”. De ondernemingskamer zag geen aanleiding om dat te bepalen. Dit, omdat het op de weg van partijen ligt om overeenstemming te bereiken over een overdracht van aandelen. Daarbij drong de ondernemingskamer eropaan dat partijen voor ogen hielden dat liquidatie van de vennootschap tot kapitaalvernietiging zal leiden en niet in het belang van de vennootschap lijkt te zijn.

De Sovereign Trust-beschikking is een indicatie dat de ondernemingskamer er moeite mee heeft om te bepalen dat de tijdelijke beheerder het tot zijn taak mag rekenen om de in beheer gegeven aandelen ten titel van verkoop over te dragen. De door de ondernemingskamer gebezigde formulering laat daarvoor overigens wel ruimte. Het feit dat het op de weg van partijen ligt om hierover zelf overeenstemming te bereiken, kan worden gelezen als een verwijzing naar het rechtsbeginsel van de wilsautonomie. Dat rechtsbeginsel speelt een rol in de proportionaliteitsafweging. Onder omstandigheden moet dit rechtsbeginsel echter wijken.5