2.6.3 Positiewijziging van de betrokkenen bij de omzettende rechtspersoon

De omzetting raakt niet alleen de rechtspersoon zelf, maar ook degenen die bij de rechtspersoon zijn betrokken, zoals de aandeelhouders van de BV en de NV, de leden van de vereniging, coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij en schuldeisers. Met betrekking tot de stichting kan nog worden gedacht aan zogenoemde statutaire ‘aangeslotenen’, zoals donateurs of degenen die in aanmerking komen voor een uitkering van ideële of sociale strekking.1 De met de omzetting gepaard gaande wisseling van het toepasselijke recht, kan rechtstreeks consequenties hebben voor de verhouding tussen deze betrokkenen en de rechtspersoon. Deze consequenties zijn in het algemeen afhankelijk van de mate waarin het toepasselijke recht vóór en na de omzetting verschilt en daarmee dus van de concrete omzettingsvariant.

Na de omzetting van een rechtspersoon in een verwante rechtsvorm, zoals de omzetting van een BV in een NV en omgekeerd, zal voor betrokkenen doorgaans niet veel veranderen. De BV en de NV worden namelijk binnen Boek 2 BW op veel terreinen over één kam geschoren.2 Anders ligt dit bij omzettingen van een rechtspersoon in een niet-verwante rechtsvorm, zoals de omzetting van een stichting in een BV en omgekeerd. Daarbij is het zelfs mogelijk dat – ondanks het behoud van rechtspersoonlijkheid – sommige rechtsverhoudingen na de omzetting niet langer kunnen voortbestaan. Denk bijvoorbeeld aan de aandeelhoudersrelatie na de omzetting van een BV in een stichting. Vanuit het perspectief van betrokkenen kan materieel sprake zijn van een andere rechtspersoon. Dit was reden voor Van der Ploeg om te pleiten voor een systeem waarbij, kort gezegd, de omzetting in een structureel verschillende rechtspersoon gepaard gaat met ontbinding van de oude rechtspersoon in combinatie met de overgang van het vermogen op een nieuw opgerichte rechtspersoon.3 In dit verband merkte Van der Ploeg op:4

De wetgever vond de suggestie van Van der Ploeg om doelmatigheidsredenen niet nodig (zie par. 2.6.2 hiervóór). Sterker nog, bij de (vierde) nota van wijziging heeft de wetgever het toepassingsbereik van de voorgestelde omzettingsregeling verruimd.5 Aanvankelijk stond het voorgestelde art. 2:18 BW slechts open voor de door de wetgever zogenoemde onderling verwante rechtsvormen.6

De wetgever beschermt de belangen van de bij de rechtspersoon betrokkenen door middel van een aantal procedurele eisen alsmede een aantal aanvullende regelingen afhankelijk van de aan de orde zijnde omzettingsvariant. Zo is voor ingrijpende omzettingen zelfs een rechterlijke machtiging vereist. Ik bespreek de omzettingsprocedure in paragraaf 2.7 en de aanvullende regelingen in paragraaf 2.8.