1.7.1 De ontwikkeling van het opportuniteitsbeginsel

Om de betekenis van het opportuniteitsbeginsel in een geëuropeaniseerde democratische rechtsstaat te beoordelen, is het ten eerste noodzakelijk om te zien op welke manier het opportuniteitsbeginsel zich in het Nederlandse strafrecht heeft ontwikkeld. Vanuit een defensieve visie op Europese integratie is de Nederlandse uitwerking van dat beginsel, als een verworvenheid van het Nederlandse strafrecht en een belangrijk kenmerk van de strafrechtelijke handhaving, het per definitie waard om behouden te blijven, en mag het niet worden aangetast door het Europese recht. Hier wordt niet een dergelijke visie ingenomen, maar desondanks is het niet mogelijk om een goed beeld van de betekenis van het opportuniteitsbeginsel te verkrijgen zonder te onderzoeken hoe dat beginsel zich heeft ontwikkeld in de nationale strafrechtelijke context. De eerste deelvraag luidt dan ook: wat is de betekenis van het opportuniteitsbeginsel in het Nederlandse strafrecht in historisch perspectief? Daarbij gaat het vooral om een hoofdlijn in de historische ontwikkeling van het opportuniteitsbeginsel, over de vraag hoe wezenlijk het beginsel is en in hoeverre het wordt gezien als een fundamentele eigenschap van onze democratische rechtsstaat. Ook speelt daarbij een rol hoe het opportuniteitsbeginsel zich verhoudt tot de taak van het Openbaar Ministerie, die tegenwoordig wordt omschreven als de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Deze deelvraag wordt behandeld in hoofdstuk 2.