X.1 Inleiding

Wie aandeelhouder is, heeft belang bij een correcte jaarrekening. Eenmaal vastgesteld door de algemene vergadering bepaalt de jaarrekening immers hoeveel winst de vennootschap kan uitkeren (art. 2:105/216 BW). Hoe hoger bijvoorbeeld de post voorzieningen, hoe lager het aan de aandeelhouder uit te keren dividend. Maar ook voor anderen is de jaarrekening relevant. Schuldeisers, financiers, subsidiënten, werknemers, bestuurders en de rechtspersoon zelf hebben belang bij een naar de regelen der kunst opgestelde jaarrekening die de financiële toestand van de rechtspersoon getrouw weergeeft.

Welke wegen kan een belanghebbende bewandelen om een zijns inziens foutieve jaarrekening te doen corrigeren? Voor de hand ligt een gang naar de Ondernemingskamer, die in het kader van de jaarrekeningprocedure de nodige aanpassingen kan bevelen en zelfs het besluit tot vaststelling van de jaarrekening (het ‘jaarrekeningbesluit’) kan vernietigen (art. 2:451 BW). Daarnaast is de stap naar de ‘gewone’ rechter denkbaar. De rechtbank van de woonplaats van de rechtspersoon kan op de voet van art. 2:14-15 BW het jaarrekeningbesluit voor nietig verklaren dan wel vernietigen. Er zijn dus twee mogelijke ingangen.1

Hoe verhouden deze procedures zich tot elkaar? Onduidelijk is in hoeverre de jaarrekeningprocedure een exclusief karakter heeft, dat wil zeggen het volgen van andere procedures uitsluit. Ik bespreek de vernietiging van het jaarrekeningbesluit in de jaarrekeningprocedure en geven de samenloopproblematiek kort weer (§ 2). Vervolgens bezie ik aan welke gronden de Ondernemingskamer respectievelijk de rechtbank kan toetsen (§ 3), welke rechtsvorderingen een belanghebbende kan instellen (§ 4) en tot welke resultaten dit kan leiden (§ 5). Tot slot volgt een antwoord op de hier geformuleerde samenloopvragen (§ 6).