4.4.3.1.2 Nog steeds een forum voor aandeelhouders?

Het lijkt gerechtvaardigd de vraag te stellen of de algemene vergadering van aandeelhouders nog wel als forum voor haar aandeelhouders kan worden gezien. Bestaat deze functie in de praktijk nog, in het bijzonder bij vennootschappen met een besloten structuur?

In de praktijk kan het voorkomen dat de functie weinig zichtbaar is. Wanneer er maar één aandeelhouder is, kan er geen sprake zijn van een forum. Men kan immers geen overleg met zichzelf voeren, althans men zou dit niet moeten willen kunnen voeren, hetgeen de Hoge Raad in de bovenstaande overweging eveneens erkent. Wanneer er wel meer aandeelhouders zijn, maar zij eveneens bestuurder zijn, vindt de besluitvorming doorgaans op het niveau van het bestuur plaats en zal (bijna) nooit een formele algemene vergadering van aandeelhouders plaatsvinden, bijvoorbeeld omdat besluiten buiten vergadering worden genomen.1 Vindt de vergadering wel plaats, dan zullen de aandeelhouders deze in ieder geval niet als forum gebruiken.

De mogelijkheid om tot besluitvorming buiten vergadering over te gaan is voor de besloten vennootschap sinds 1 oktober 2012 ook nog eens aanzienlijk versoepeld. Voorheen was het slechts mogelijk om besluiten buiten vergadering te nemen wanneer de statuten hierin voorzagen, er geen met medewerking van de vennootschap uitgegeven certificaten bestonden, alle aandeelhouders aanwezig waren, het besluit met algemene stemmen werd genomen en de stemmen schriftelijk werden uitgebracht.2 Sinds 1 oktober 2012 kunnen besluiten worden genomen buiten vergadering indien alle vergadergerechtigden met deze wijze van besluitvorming hebben ingestemd en de stemmen schriftelijk worden uitgebracht.3 Het is onwaarschijnlijk dat er bij besluitvorming buiten de vergadering daadwerkelijk overleg plaatsvindt tussen de aandeelhouders, althans op de wijze zoals oorspronkelijk het uitgangspunt was.

Bovendien is het tevens mogelijk om een stem uit te brengen voordat de algemene vergadering van aandeelhouders plaatsvindt, wanneer de statuten in deze mogelijkheid voorzien.4 Dit stemmen kan zowel elektronisch – hetgeen zeker bij beursgenoteerde vennootschappen veelvuldig gebeurt – of per brief, afhankelijk van hetgeen is opgenomen in de statuten.5

Tot slot is het bij een vennootschap met besloten verhouding in de regel weinig gebruikelijk dat het overleg plaatsvindt in de algemene vergadering van aandeelhouders. De aandeelhouders zullen doorgaans met elkaar bekend zijn, waardoor de te nemen besluiten worden voorbereid (waarbij wel overleg plaatsvindt) en het te nemen besluit tijdens de algemene vergadering van aandeelhouders nog slechts een hamerstuk is. Is ondanks de besloten verhouding sprake van een sterk verspreid aandelenkapitaal, dan kan de functie van de algemene vergadering van aandeelhouders als forum voor de aandeelhouders wel een belangrijke rol vervullen. De algemene vergadering van aandeelhouders zal dan een plek zijn waar (i) de aandeelhouders onderling hun opvattingen kenbaar kunnen maken en kunnen trachten elkaar te overtuigen van deze opvattingen en (ii) het bestuur en de raad van commissarissen kunnen informeren en (proberen te) overtuigen van hun opvattingen.