9.2.6.1 Sanctiebepaling art. 15ai Wet VPB 1969

Een belangrijke bepaling in de fiscale eenheidsregeling is de antimisbruikbepaling art. 15ai Wet VPB 1969. De wetgever tracht door middel van de bepaling te voorkomen dat een fiscale eenheid slechts gedurende korte termijn wordt aangegaan met het doel een onbelaste vermogensoverdracht te doen plaatsvinden van de ene maatschappij aan de andere maatschappij, waarna de eenheid weer wordt verbroken. In de tweede plaats moet art. 15ai Wet VPB 1969 voorkomen dat overdrachtswinst die binnen fiscale eenheid wordt behaald, kan worden omgevormd tot een op grond van de deelnemingsvrijstelling belastingvrij vervreemdingsvoordeel uit aandelen in een deelneming.

De antimisbruikbepaling is van toepassing indien binnen de fiscale eenheid een vermogensbestanddeel met een positieve stille reserve is overgedragen én de overdragende of de overnemende maatschappij wordt ontvoegd uit de fiscale eenheid. Blijkens art. 15ai lid 3 Wet VPB 1969 is de sanctie niet van toepassing indien (i) de overdracht heeft plaatsgevonden in het kader van een bij de aard en omvang van de overdragende en de overnemende maatschappij passende normale bedrijfsuitoefening; óf (ii) b. de overdracht (een zelfstandig onderdeel van) een onderneming tegen uitreiking van eigen aandelen door de overnemende maatschappij betrof en na het tijdstip van de overdracht tot het moment van beëindigen van de fiscale eenheid zijn drie kalenderjaren verstreken; óf (iii) na het tijdstip van de overdracht tot het moment van beëindigen van de fiscale eenheid zijn zes kalenderjaren verstreken dan wel na het tijdstip van de overdracht tot het moment van beëindigen van de fiscale eenheid zijn drie kalenderjaren verstreken (art. 15ai lid 3 Wet VPB 1969).1 De sanctie houdt in dat alsnog wordt afgerekend over de stille reserve op het moment van ontvoeging (art. 15ai lid 1 Wet VPB 1969) of op verzoek van de belastingplichtige op het moment van overdracht (art. 15ai lid 2 Wet VPB 1969).2