5.7.2.2 Don Bosco-arrest

In de Don Bosco-zaak had de verkoper zich jegens de koper niet alleen verbonden tot de levering van een perceel met daarop twee oude gebouwen, maar ook tot de aanvraag van een sloopvergunning en de volledige sloop van deze gebouwen.1 Hoewel de overeenkomst tussen de verkoper en de koper in deze zaak niet als zodanig wordt geduid, is feitelijk sprake van een koop-/aannemingsovereenkomst (zie paragraaf 5.7.1). Het Hof van Justitie heeft de handelingen van de verkoper voor de btw als één prestatie (sui generis) aangemerkt die, als geheel, bestaat in de levering van een onbebouwd terrein.2 Naar het oordeel van het Hof zou het kunstmatig zijn om te oordelen dat de koper, Don Bosco, van dezelfde persoon eerst de oude gebouwen en het bijbehorend terrein heeft verworven en pas daarna de sloop van de gebouwen. Hiervoor acht het Hof van belang dat de levering van de oude gebouwen en de sloop van deze gebouwen nauw met elkaar zijn verbonden en dat deze handelingen als economisch doel hadden de levering van een terrein dat gereed was om te worden bebouwd.3

Hoewel in de zaak Don Bosco de sloopwerkzaamheden op het moment van levering reeds waren gestart, zie ik geen reden om aan te nemen dat de uitkomst anders zou zijn geweest indien de sloop pas na de levering zou zijn gestart.4 Het Hof van Justitie ziet in de overlap van de sloopwerkzaamheden en de levering van het onroerend in het Don Bosco-arrest weliswaar een argument voor de nauwe samenhang van deze handelingen, maar uit het gebruik van het woord ‘zelfs’ in de procestaal, het Nederlands, blijkt dat het Hof een dergelijk temporeel verband voor deze nauwe samenhang niet noodzakelijk acht.5 Steun voor die opvatting is voorts is te vinden in de omstandigheid dat het Hof van Justitie in het Don Bosco-arrest voortborduurt op het Levob-arrest waarin de overdracht van de standaardsoftware en de aanpassing van deze software als één handeling wordt aangemerkt, hoewel de aanpassing van de software plaatsvond na de overdracht van de standaardsoftware.6