10.4.3 De relatie tussen SSSI’s en European sites

De aanwijzing van SSSI’s gebeurt met behulp van de criteria die zijn opgenomen in de ‘Guidelines for selection of biological SSSI’s’. Bij het vaststellen van deze richtlijn zijn nationale en internationale verplichtingen in acht genomen. In dat verband wordt onder meer expliciet verwezen naar de Vrl en Hrl.1 Dit heeft tot gevolg dat bij de selectie en de aanwijzing van SSSI’s een relatie moet worden gelegd met de bescherming van de habitats en soorten in European sites. Daarnaast is staand het beleid om alle European sites ook aan te wijzen als SSSI. Hiervoor zijn een aantal redenen. In de eerste plaats bestaat in Engeland de gewoonte om alle natuurgebieden die er toe doen aan te wijzen als SSSI. In de tweede plaats voldoen European sites aan de selectiecriteria voor SSSI’s. In de derde plaats biedt de aanwijzing van een European site als SSSI extra mogelijkheden om kwalificerende natuurwaarden te beschermen. In dat verband kan worden gedacht aan de afstemming van nationale en internationale natuurdoelen. Bij de aanwijzing van een gebied als SSSI wordt ten minste een relatie gelegd met de kwalificerende habitats en soorten in (nabijgelegen) European sites. Dit blijkt uit het onderstaande voorbeeld:

Het is op basis van andere (inter)nationale regels en/of (inter)nationaal beleid mogelijk om extra habitats of soorten aan het aanwijzingsbesluit toe te voegen.5 NE is bevoegd om ten behoeve van de bescherming van de natuurwaarden in een SSSI bestuursafspraken (hierna: VAM) op te stellen. In de praktijk wordt altijd van deze bevoegdheid gebruik gemaakt. De omschrijving van de kwalificerende natuurwaarden in de SSSI vormt een belangrijk bestanddeel van de VAM. Deze omschrijving staat aan de basis van het benodigde natuurbeheer in de SSSI. Om begrijpelijke redenen is sprake van een directe relatie tussen het beheer voor SSSI’s en de instandhoudingsdoelstellingen voor kwalificerende habitats en soorten in European sites. Daarvoor zijn een aantal redenen. In de eerste plaats wordt een SSSI ten minste voor dezelfde soorten aangewezen als een European site. In tweede plaats wordt bij het maken van bestuursafspraken veelal gebruik gemaakt voor de informatie die is gebruikt om de European site aan te wijzen (Data-form en de adviezen die worden uitgebracht op basis van artikel 35 CHSR 2010).6 De genoemde gegevens zijn in de praktijk bepalend voor de inhoud van de bestuursafspraken, al ligt dat gezien de juridische status van deze informatie niet voor de hand. Een advies op basis van artikel 35 CHSR 2010 en het standaard data form van de EC zijn alleen bedoeld als hulpmiddel bij het aanwijzen van een European site. Voor zover deze documenten informatie over het nodige natuurbeheer bevatten is deze niet in rechte afdwingbaar. In de laatste plaats valt de samenhang te verklaren door het feit dat ook het beheer van SSSI’s die niet zijn aangewezen als European site worden afgestemd op de instandhoudingsdoelstellingen van een European site in de buurt. Dit blijkt onder meer uit het volgende voorbeeld:

Op het eerste gezicht lijkt de betekenis van de VAM’s voor de bescherming van European sites beperkt. De hierin opgenomen afspraken zijn namelijk niet in rechte afdwingbaar. Desondanks kunnen bestuursafspraken een belangrijke rol spelen bij de bescherming van European sites. In de eerste plaats kan een VAM dienen als basisinstrument voor het afsluiten van bestuursovereenkomsten. In de tweede plaats zijn de doelstellingen van een VAM van invloed op de samenstelling van de lijst (OLDSIs) met activiteiten met mogelijke schadelijke effectenop de natuurwaarden in de SSSI’s. Een activiteit die staat vermeld op een OLDSIs kan alleen worden uitgevoerd na voorafgaande goedkeuring door NE.

Artikel 19, CHSR 2010 bevat een meldingsplicht voor activiteiten met mogelijke verslechterende of significant verstorende effecten op kwalificerende habitats en soorten in European sites die ook zijn aangewezen als SSSI. In beginsel kan NE de uitvoering van een dergelijke activiteit alleen goedkeuren indien geen sprake is van (mogelijke) significant verstorende effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van een European site.8 Deze meldingsplicht staat los van de ‘nationale’ verplichting om een OLDSIs op te stellen. In de praktijk zijn, als gevolg van de afstemming tussen nationale en internationale natuurdoelen, activiteiten die meldingsplichtig zijn op basis van de CHSR 2010 opgenomen op een OLDSIs.9 Iedere melding van een activiteit met mogelijke verslechterende of significant verstorende effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van kwalificerende natuurwaarden moet door NE worden onderworpen aan een habitattoets. Dit heeft tot gevolg dat het beschermingsregime voor SSSI’s ‘automatisch’ voldoet aan de eisen die voortvloeien uit de Vrl en de Hrl. In beginsel kan NE alleen goedkeuring verlenen aan activiteiten die geen significant verstorende effecten hebben op de instandhoudingsdoelstellingen van de betrokken European site.