1.1.3 De uitvoering van Europese subsidieregelingen

Europese subsidieregelingen worden grofweg op twee manieren ten uitvoer gelegd. Ten eerste zijn er Europese subsidies die rechtstreeks door de Europese Commissie aan de eindontvangers in de lidstaten worden verstrekt. Een voorbeeld biedt het zogenoemde Zevende Kaderprogramma uit hoofde waarvan Europese subsidies voor onderzoek en technologische ontwikkeling worden verstrekt. De Europese Commissie of een ander orgaan van de EU gaat zelf contractuele en financiële relaties aan met de eindontvangers van de gelden in de lidstaten, veelal ook de uitvoerders van de projecten. De verantwoordelijkheden van de nationale autoriteiten van de lidstaten zijn beperkt. Ten tweede zijn er Europese subsidies die door tussenkomst van de lidstaten worden verstrekt. Begrotingstechnisch wordt dan van gedeeld beheer gesproken. Hiervan is bijvoorbeeld sprake bij de uitvoering van Europese subsidieregelingen op het terrein van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de structuurfondsen. Deze regelingen worden door tussenkomst van de lidstaat, veelal (mede) met behulp van nationaal recht, ten uitvoer gelegd. Nationale autoriteiten, zowel op centraal als decentraal niveau, selecteren op basis van een door de Europese Commissie goedgekeurd nationaal programma de te financieren projecten, betalen de gelden uit en treden handhavend op wanneer onregelmatigheden worden geconstateerd. De nationale uitvoeringsorganen fungeren derhalve als doorgeefluik van de Europese Commissie en gaan een subsidierelatie aan met de eindontvangers. Die ontvangers zijn niet altijd particulieren. In de Nederlandse praktijk komt het regelmatig voor dat nationale uitvoeringsorganen gelden doorgeven aan andere bestuursorganen. De laatsten gebruiken deze gelden soms om projecten uit te kunnen voeren, maar veel vaker om er een eigen subsidieregeling mee te financieren.

Voor zover dit niet reeds door het Eu-recht is geregeld, vindt de aanwijzing van de nationale uitvoeringsorganen plaats overeenkomstig het nationale recht van de lidstaat waarin een Europese subsidieregeling ten uitvoer wordt gebracht. Waar Europese bepalingen met betrekking tot de uitvoering ontbreken, moeten nationale uitvoeringsorganen gebruik maken van de nationale procedures, uiteraard voor zover deze niet in strijd zijn met het Eu-recht. Dit heeft in Nederland tot gevolg dat Europese subsidies in veel gevallen door nationale bestuursorganen worden verstrekt als subsidies in de zin van artikel 4:21 van de Awb.