2.3.5 Conclusie jurisdictionele competitie in de Verenigde Staten

In de Verenigde Staten is de jurisdictionele competitie onder andere het resultaat van de werking van de internal affürs-doctrine. Deze doctrine maakt het mogelijk dat vennootschappen de vrijheid hebben het incorporatierecht los te kiezen van de plek waar de activiteiten worden uitgeoefend. Deze mobiliteit omvat zowel de incorporatie- als de herincorporatiemogelijkheid. Het proces van vraag en aanbod tussen decentrale overheden en mobiele vennootschappen heeft invloed gehad op de ontwikkeling van het vennootschapsrecht. De druk van de belangengroep bestaande uit advocaten is hier een cruciaal onderdeel van geweest. Vanuit de herziening van het recht voor de (grote) beursvennootschappen heeft deze discussie zich langzamerhand verplaatst naar de wetgeving voor de (kleine) besloten vennootschappen en de introductie van nieuwe rechtsvormen. De Amerikaanse constitutie verplicht niet tot de toepassing van de internal affürs-doctrine. Uitgangspunt is dat er één soort recht geldt zodat rechtszekerheid en voorspelbaarheid worden gegarandeerd. Conflicten over het toepasselijke recht worden over het algemeen bepaald aan de hand van de band tussen de staat en vennootschap (of de desbetreffende transacties) en de diverse belangen die daarmee gepaard gaan. De interstatelijke handel mag niet gehinderd worden, maar uitzonderingen op de doctrine zijn zeker mogelijk. Sommige staten passen de doctrine dan ook niet volledig toe, waardoor de mobiliteit enigszins wordt beperkt. De verschillen in de statelijke regelgevingen, de gemeenschappelijke Engelse taal en cultuur, en de afwezigheid van belastingnadelen bij de herincorporatie hebben een belangrijke positieve bijdrage geleverd aan het proces van de competitie. In eerste instantie waren de inkomsten verkregen uit de (her)incorporatie een belangrijke stimulans voor overheden om hun recht aan te passen. Flexibel, up-to-date en adaptief recht resulteert in het aantrekken van meer vennootschappen en dus meer betalende vennootschappen. Deze focus heeft zich echter in de loop van de tijd verplaatst van het aantrekken van buitenstatelijke vennootschappen naar het behouden van de eigen vennootschappen en daarnaast naar het recht van de kleine besloten vennootschappen. Door onder andere kostenoverwegingen, signaalfuncties, vertrouwdheid en het op de eigen staat gericht juridisch advies van statelijke advocaten hebben zowel grote als kleine vennootschappen een sterke voorkeur voor incorporatie in de eigen staat. Deze voorkeur neemt toe naarmate de vennootschap kleiner is. Met de inspanningen op het gebied van het vennootschapsrecht beogen de decentrale overheden dan ook de incorporaties of registraties van de eigen vennootschappen binnen de grenzen te houden. Hiermee kunnen zij de statelijke belangen beter beschermen, zullen de inkomsten van juridische dienstverleningsector toenemen en zal het vennootschapsrecht een continu proces van verbetering ondergaan waardoor het beter aansluit op de (lokale) behoeften van vennootschappen die de staat een goede reputatie kunnen opleveren.

Om beter aan de behoeften van de kleine besloten vennootschappen te kunnen voldoen, heeft er een enorme ontwikkeling van het op hen toepasselijke recht plaatsgevonden door de komst van nieuwe rechtsvormen, de LLP en de LLC. De introductie en de verspreiding van deze rechtsvormen zijn voornamelijk het resultaat van het werk van innovatieve advocaten en niet zozeer de jurisdictionele competitie. Deze competitie is pas later een rol gaan spelen toen de LLC en de LLP al in elke staat waren opgenomen. De regelingen herbergen een verkapte internal affürs-doctrine, die samen met de lage kosten van (her) registratie, ervoor zorgt dat er een reële dreiging bestaat dat de kleine vennootschappen hun zetel zullen verplaatsen als het eigen recht te ongunstig wordt. De regelingen van de LLC en de LLP zijn sindsdien door de wil van de statelijke overheden om eigen vennootschappen te behouden, steeds efficiënter geworden. Hierdoor hebben deze rechtsvormen een belangrijke plaats ingenomen in de reeks vennootschapsvormen die door ondernemers en vrije beroepsbeoefenaren gekozen kunnen worden. Gezien de ontwikkelingen die zich afspelen op het gebied van het vennootschapsrecht in de Europese lidstaten, rijst de vraag of ook in de EU een competitie tussen de diverse rechtssystemen van de lidstaten aanwezig is of zou kunnen ontstaan, en of ook in Europa nieuwe rechtsvormen geïntroduceerd zullen worden. Deze vragen beantwoord ik hieronder.