V.F.4. 'Dinglich volziehen'

Een testamentaire last tot verdeling schept, zowel naar Duits als naar Nederlands recht slechts verbintenisrechtelijke verplichtingen. Er zal nog een uitvoeringshandeling, een levering dienen plaats te vinden. Ook hebben we gezien dat zowel tegenover de last als de Auflage geen 'Rechtsanspruch' staat. Zijn er desondanks voor erflater mogelijkheden om te waarborgen dat de betreffende verplichtingen nagekomen worden? In het Duitse recht wordt erop gewezen dat een Testamentsvollstrecker een streepje voor heeft op het slechts verbintenisrechtelijk werkend oordeel van een willekeurige derde, aangezien de Testamentsvollstrecker het 'Teilungsplan' ook 'dinglich vollziehen'1 kan.2

Dit wordt gebaseerd op § 2203 BGB:

Aangezien de Testamentsvollstrecker op straffe van 'Pflichtverletzung' verplicht is de last uit te voeren, wordt zijn benoeming in deze als 'die starkste Waffe des Erblassers'3gezien.

Heeft onze executeur - omen est nomen - ook de mogelijkheid om aan de laatste wil van erflater eenzelfde goederenrechtelijk effect4 te verbinden? Hetzelfde sterke wapen vinden we in art. 4:130 BW lid 2 juncto 4:144 BW. Een executeur kan bekleed worden met een testamentaire last en het is de taak van de executeur om deze lasten uit te voeren. De kracht van het wapen van de aan een testamentaire last 'gekoppelde' executeur is ook in de parlementaire geschiedenis aan de orde geweest. Blijkbaar is de minister zonder meer van mening dat de frase in art. 4:144 lid 1 BW 'onverminderd de testamentaire lasten die de erflater aan de executeur mocht hebben opgelegd' voldoende tot uitdrukking brengt, dat aan de executeur alle bevoegdheden toekomen welke hij tot volvoeren van de last behoeft.5 Naar Nederlands recht kan dus bij de verzekering van de uitvoering van lasten door erflater volstaan worden met de benoeming van een executeur. Een afwikkelingsbewindvoerder is derhalve op het gebied van de executie van erflaters wil, bijvoorbeeld ten aanzien van de verdeling van de nalatenschap geen 'must'. Maar er is in het verlengde hiervan meer. De wettekst van art. 4:147 lid 1 BW is 'verkeerd' afgedrukt in het Staatsblad. Aan het slot van lid 1 over de bevoegdheid van de executeur om goederen van de nalatenschap te gelde te maken, moet na schulden van de nalatenschap ook gelezen worden 'en de nakoming der hem opgelegde lasten'.6 Ook hier komt derhalve de testamentaire last in beeld.