5.3 Terminologie

Bij het versterferfrecht wijst de wet aan wie tot de nalatenschap worden geroepen. Een erflater kan daar in België van afwijken door bij testament legaten te maken. De wet onderscheidt drie soorten legaten: een algemeen legaat (art. 4.193 e.v. BBW), een legaat onder algemene titel (art. 4.195 e.v. BBW) en een legaat onder bijzondere titel (art. 4.201 BBW). Dit onderscheid betreft de omvang van het legaat en heeft gevolgen op diverse vlakken, zoals het bezitsrecht, de rechten op vruchten enzovoorts.1

In het Belgische recht zijn de termen ‘benoemde erfgenaam’ en ‘legataris’ synoniemen. De wetgever bevestigt dit eenmaal in artikel 4.193 BBW en gebruikt verder het begrip ‘legataris’. Het begrip ‘legataris’ heeft de voorkeur, omdat de uitdrukking ‘benoemde erfgenaam’ praktisch nooit wordt gebruikt, ook niet in de rechtsleer en rechtspraak.2 Een eerste verschil met het Nederlandse recht dient zich hier aan. In Nederland is een in een testament benoemde erfgenaam niet hetzelfde als een legataris. Een legataris heeft naar Nederlands recht enkel een vorderingsrecht (art. 4:117 lid 1 BW) en is daarmee niet gelijk te stellen met een testamentaire erfgenaam in de Nederlandse zin van het woord.

Een ander verschil betreft dat in België de term ‘giften’ een ruimer toepassingsbereik heeft dan in Nederland. Naar Belgisch recht vallen zowel schenkingen tijdens leven als bevoordelingen bij testament in de vorm van een legaat onder het begrip ‘giften’. Het Nederlandse begrip ‘gift’ strekt zich enkel uit tot bevoordelingen onder levenden.3

Een gift door de erflater kan in België ‘binnen erfdeel’ of ‘buiten erfdeel’ zijn. De term ‘buiten erfdeel’ kan naar Nederlands recht worden vertaald als ‘vrijgesteld van inbreng’.4 Indien de begiftigde naar Belgisch recht onwaardig is, dan is diegene geen erfgenaam en heeft geen ‘erfdeel’.5 Aangezien de onwaardige geen erfdeel heeft, is een schenking of testamentaire bevoordeling van de onwaardige per definitie ‘buiten erfdeel’.

Voorts verdient het Belgische begrip ‘reserve’ een korte toelichting. De Nederlandse legitieme portie wordt vaak als equivalent gezien van de Belgische reserve. Volgens Kolkman is deze opvatting te beperkt en is de Belgische reserve vergelijkbaar met de Nederlandse legitieme portie en andere wettelijke rechten. De Nederlandse nalatenschap is tevens ‘gereserveerd’ voor de andere wettelijke rechten die de langstlevende echtgenoot en kinderen van de erflater toekomen.6 Het gedeelte van de Belgische nalatenschap dat niet ‘gereserveerd’ is, wordt aangeduid als het beschikbare deel.

In dit hoofdstuk wordt de Belgische terminologie aangehouden, tenzij anders wordt aangegeven.