4.4.3 Overgang onder algemene titel

167. Bij een verkrijging onder algemene titel, door erfopvolging, boedelmenging, fusie of splitsing, verwerft de verkrijger een geheel of evenredig deel van een vermogen. De verkrijger neemt in dat geval niet de positie van een derde in, maar moet worden beschouwd als een voortzetter van de (volledige of een evenredig deel van de) rechtspositie van zijn voorganger.1 De opvolger komt hierdoor in dezelfde rechtspositie als zijn voorganger te staan. De rechtsopvolger treedt niet alleen in de bestaande goederen en schulden, maar is ook gebonden aan de rechtsgevolgen van de bestaande overeenkomsten.2 Deze overeenkomsten blijven ook na de verkrijging onder algemene titel een bron van verbintenissen zoals zij dat voorheen waren. Ook de wilsrechten die niet als zelfstandige goederen kunnen worden aangemerkt en die tot de rechtsverhouding behoren, gaan over op de verkrijger onder algemene titel.3 Hieruit volgt dat in beginsel alle betrekkingen van vermogensrechtelijke aard overgaan.4 De positie van de rechtsopvolger is daarbij overigens onderworpen aan de beperkingen die zijn verbonden aan de bijzondere vorm van overgang onder algemene titel.5

De rechtsopvolger wordt door overgang onder algemene titel partij bij verbintenissen die de voorganger is aangegaan met betrekking tot de vervreemding en verkrijging van bepaalde goederen. Zo gaat een verplichting tot levering van een bepaald goed aan een koper op hem over.6 Hetzelfde geldt voor zijn gebondenheid aan een verleende koopoptie, zelfs indien het een goed betreft dat niet of slechts ten dele aan de voorganger toebehoorde ten tijde van het verlenen van de optie.7 Op omgekeerde wijze verkrijgt hij ook de aanspraken van zijn voorganger op een bepaald goed. Naar mijn mening is de rechtsopvolger ook gebonden aan en ontleent hij rechten aan een door zijn voorganger bij voorbaat verrichte levering. Dat volgt allereerst daaruit dat de opvolger de volledige rechtspositie van de voorganger voortzet. Daarnaast valt niet in te zien waarom de rechtsopvolger niet tevens gebonden zou zijn aan of zou profiteren van een levering bij voorbaat van een toekomstig goed, indien wel alle overige stadia van vervreemding en verkrijging door de voorganger ten opzichte van hem werken. De bijzondere rechtsverhouding tussen de vervreemder en de verkrijger die ontstaat als gevolg van een levering bij voorbaat is daarmee vatbaar voor overgang onder algemene titel.8 Dit betekent dat indien de rechtsopvolger langs deze weg de positie van vervreemder-bij-voorbaat overneemt en hij vervolgens het door de voorganger bij voorbaat geleverde goed verkrijgt, deze levering dan tot een automatische overdracht aan de verkrijger kan leiden.9 In omgekeerde richting kan de rechtsopvolger op wie de positie van verkrijger-bij-voorbaat overgaat, het bij voorbaat geleverde goed verkrijgen zodra de vervreemder dit goed verwerft. In beide gevallen gaat het bij voorbaat geleverde goed rechtstreeks over, zonder dat het goed het vermogen van de voorganger passeert.10