3.2.3 Slotbeschouwing

In de bovenstaande paragrafen heb de asielprocedure beschreven en heb ik laten zien dat de asielprocedure wordt gekenmerkt door een volgtijdige structurering van de feitenverzamelingen en feitenkwalificatie. Welke informatie in welke fase wordt verzameld en gekwalificeerd is strikt voorgeschreven door de structuur van de asielprocedure. Dit is relevant omdat het laat zien dat de individuele IND-medewerker weinig invloed kan uitoefenen op welke soort informatie hij in iedere procedurestap verzamelt. Toch kan de individuele IND-medewerker een grote stempel drukken op de informatieverzameling, vooral tijdens het nader gehoor. Dit gehoor verloopt immers grotendeels vormvrij.

Vervolgens heb ik de organisatorische doelstellingen en inrichting van de IND beschreven. Hieruit blijkt dat de IND haar medewerkers steeds heeft willen ontwikkelen tot klantvriendelijke professionals, die zelf op een verantwoorde wijze gebruik maken van de discretionaire ruimte die zij hebben. Dit wijst op een ontwikkeling van de IND als ‘beschikkingsfabriek’, tot een ‘beschikkingsatelier’. Daarbij zou men verwachten dat er voor IND-medewerkers meer ruimte is gekomen om aandacht te besteden aan de omstandigheden van het individuele geval en materiële rechtvaardigheid dan in een ‘beschikkingsfabriek’, waarin de centrale doelstelling is dat beschikkingen op efficiënte wijze op gelijksoortige wijze worden afgedaan.

Als we echter kijken naar de wijze waarop de IND is georganiseerd en hoe de informatievoorziening aan de hoor- en beslismedewerkers is georganiseerd zijn er ook aanwijzingen dat de organisatie zich juist verder ontwikkelt in de richting van een ‘beschikkingsfabriek’. De verschillende organisatieonderdelen van de IND kennen een duidelijke taakafbakening, die de organisatie in staat stelt om de hoor- en beslismedewerkers zoveel als mogelijk op identieke manier te laten handelen. De organisatie verwacht enerzijds van hoor- en beslismedewerkers dat zij steeds meer zelfstandig oplossingen vinden voor uitvoeringsproblemen en dat ze daarbij rekening houden met de individuele omstandigheden van het geval. Anderzijds ontvangen ze inhoudelijke instructies van de beleidsafdeling van de IND die moeten garanderen dat de besluitvorming uniform is. Daarnaast wordt de informatievoorziening aan de IND-medewerkers sterk getrechterd. IND-medewerkers moeten zich voor vragen over specifieke soorten informatie, wenden tot specifieke organisatieonderdelen. Van IND-medewerkers wordt steeds meer verwacht dat zij inzicht geven in hun gedachtegang. Het is maar de vraag of die altijd even goed te objectiveren en uniformeren valt. Voor ervaringsargumenten lijkt in ieder geval minder ruimte. In het empirische deel van dit boek ga ik na hoe medewerkers van de IND met die spanning omga