8.5.6.1 Dienstverlenende onderneming met een goederenbeweging

Bij dienstverlenende ondernemingen waarin een goederenbeweging kan worden geïdentificeerd, kan onder meer een onderscheid worden gemaakt tussen ondernemingen met een doorstroming van eigen goederen en die met een doorstroming van goederen van derden. Een voorbeeld van een dienstverlenende onderneming met doorstroming van eigen goederen is een café of een restaurant. Naast de producten die worden verkocht, is met name het personeel als bedrijfsmiddel zeer belangrijk en vindt een vorm van technisch omzettingsproces plaats. Dat betekent dat in aanvulling op de administraties behorende bij het personeel en de in- en verkoop van productiemiddelen, waaronder de etenswaren, in dit soort ondernemingen ook de bij het technisch omzettingsproces behorende administratie relevant is. Anders dan bij productieondernemingen zal van het technisch omzettingsproces als zodanig echter niet altijd een eigen administratie te voeren zijn.

Bij dienstverlenende ondernemingen met vooral een doorstroom van goederen van derden, kan gedacht worden aan een stomerij. Als voorbeeld van een onderneming van deze soort wordt ook wel het garagebedrijf genoemd.1 Daarbij moet als nuancering wel worden opgemerkt dat de onderdelen die in een garagebedrijf worden verwerkt in de aan een derde in eigendom toebehorende auto of fiets, wel eigendom zijn van het garagebedrijf. Er is dus sprake van een combinatie van dienstverlening met doorstroom van zowel eigen goederen als die van derden. Bij ondernemingen van deze grondvorm wordt de administratie primair gevormd door personeelsadministratie en de administratie van de inkoop en verwerking van onderdelen en/of van productiemiddelen.

Een derde categorie van ondernemingen binnen de grondvorm dienstverlening met doorstroom van goederen, bestaat ondernemingen die via vaste leidingen leveren, zoals leveranciers van gas, water, elektra en telecomdiensten. Bij deze vorm van ondernemingen is de administratie van de aansluitingen en de in- en verkoop van verbruiksmeters van belang.

De laatste categorie die kan worden geïdentificeerd is de dienstverlening die gepaard gaat met levering van informatie of informatiediensten. Deze categorie werd door Starreveld in 1962 nog niet onderkend.2 Dat is niet vreemd omdat dit een vorm van dienstverlening is die zich vooral in de afgelopen decennia heeft ontwikkeld. Voorbeelden van dit soort ondernemingen zijn muziekstreamingsondernemingen en leveranciers van elektronische boeken. De belangrijkste administratie die hier moet worden gevoerd is die van het aantal downloads.