4.5.5.3 De Multilateral Agreement

Thans de regeling volgens de Multilateral Agreement, die de verhoudingen tussen de Bureaus regelt als hun aansprakelijkheid gebaseerd is op het begrip 'gewoonlijk gestald'. In beginsel is dan de groene kaart niet langer relevant.1 De vraag luidt of, en zo ja op grond van welke juridische constructie, de benadeelde een aanspraak op het Bureau kan baseren, naast die uit hoofde van een eigen recht dat de toepasselijke nationale 'Wam' hem toekent.

Daarbij is in de eerste plaats van belang dat de Richtlijn in art. 2 onder a de afschaffing van de controle op de verzekering afhankelijk stelt van het tot stand komen van een overeenkomst tussen de Bureaus, waarbij elk Bureau waarborgt dat ongevallen die zich op zijn grondgebied voordoen en die zijn veroorzaakt door voertuigen die gewoonlijk zijn gestald op het grondgebied van een andere lidstaat, conform de eigen nationale wetgeving betreffende de verplichte verzekering worden afgewikkeld. De hier bedoelde overeenkomst is thans de Multilateral Agreement.

In art. 2 van deze overeenkomst verlenen de ondertekenende Bureaus elkaar:

In de eerste plaats valt bij de hiervoor geciteerde bepaling op de overeenkomst met de in de vorige paragraaf besproken overeenkomstige clausule in de Agreement between Member Bureaux of the Council of Bureaux: de Bureaus verlenen elkaar een volmacht om schadegevallen namens het Bureau van het land waar het voertuig gewoonlijk is gestald, te regelen. Anderzijds springt ook het verschil in het oog: hier verlenen de Bureaus, anders dan bij de in de vorige paragraaf besproken overeenkomst, deze volmacht mede namens hun leden, de verzekeringsmaatschappijen.

Het is maar de vraag of dit laatste verschil op een bewuste keuze berust. Een juridische noodzaak is daarvoor moeilijk aan te geven. De vraag is dan of het de bedoeling van de Bureaus is geweest om ook de algemene overeenkomst mede namens de verzekeraars te sluiten, dan wel dat juist de vermelding van de leden in de Multilateral Agreement op een onbedoelde vergissing berust. Voor deze laatste opvatting zou pleiten dat in het Explanatory Memorandum wordt opgemerkt dat (onder meer) verzekeraars geen rechtstreeks beroep op de Internal Regulations kunnen doen, maar alleen door tussenkomst van de Bureaus waarvan zij lid zijn. Het lijkt erop dat de vermelding van de leden van de Bureaus in de Multilateral Agreement een onbedoeld overblijfsel is uit eerdere overeenkomsten tussen de Bureaus, met name de Multilateral Guarantee Agreement between Bureaux uit 1991, die in 2002 is vervangen door de huidige overeenkomst.

Een tweede opmerking is van meer fundamentele aard. De Richtlijn verlangt van de Bureaus dat zij een overeenkomst sluiten, waarin zij zich garant stellen voor de afwikkeling van ongevallen die zich 'op hun grondgebied hebben voorgedaan' en die zijn veroorzaakt door gewoonlijk op het grondgebied van een andere lidstaat gestalde motorrijtuigen.

Strikt genomen voldoet de Multilateral Agreement niet aan deze voorwaarde. De 'regelende' Bureaus stellen zich in deze overeenkomst immers niet garant. Het garanderend Bureau verleent volmacht aan het 'regelend' Bureau om schadegevallen te regelen en garandeert de restitutie van de daarmee gemoeide bedragen. Het 'regelend' Bureau neemt daarmee niet op eigen naam de verplichting op zich om de benadeelde schadeloos te stellen, maar treedt strikt genomen slechts op als vertegenwoordiger van het garanderend Bureau en door de - hiervoor onder b als een onbedoelde uitbreiding gekwalificeerde - clausule dat de overeenkomst mede namens de leden van het garanderend Bureau wordt gesloten ook als vertegenwoordiger van die leden.

Toch zou ik hier menen, dat de Bureaus onder de Multilateral Agreement wel bedoeld hebben de benadeelde een aanspraak tegen het 'regelend' Bureau te verlenen. De Multilateral Agreement wil immers, blijkens haar preambule, uitvoering geven aan de in de Richtlijn opgelegde verplichting om een garantie af te geven dat zij ongevallen op hun grondgebied met de benadeelde zullen afwikkelen.

Ik concludeer dan ook, dat de Bureaus met de ondertekening van de Multilateral Agreement hebben beoogd een dergelijke garantie af te geven en dat de overeenkomst in zoverre een derdenbeding bevat waarop benadeelden een beroep kunnen doen. De Multilateral Agreement biedt daarmee - naast het in de wetgeving van elke lidstaat neergelegde eigen recht van de benadeelde tegen het Bureau - een eigen grondslag voor een aanspraak van de benadeelde op het Bureau van het land van het ongeval.