4.2.2.3 Objectivering vanwege derdenwerking

113. Hiervoor werd geconcludeerd dat de derdenwerking van een achterstelling op zichzelf onvoldoende reden is om de achterstellingsovereenkomst objectief uit te leggen. Sommige bijzondere vormen van achterstellingsovereenkomsten moeten echter wel, mede vanwege hun werking jegens derden, objectief worden uitgelegd. In het arrest Pensioenfonds DSM/ Fox overwoog de Hoge Raad dat

Dit gaat bijvoorbeeld op bij een cao, de trustakte van een obligatielening en een vaststellingsovereenkomst in de zin van de Wet Collectieve Afhandeling Massaschade.2 Bij een cao worden de verbintenissen van de werknemers bepaald door de overeenkomst die door de vakbonden en de werkgevers is gesloten. Bij een obligatielening onder trustverband wordt de inhoud van de obligaties bepaald door de trustakte, die is opgesteld zonder betrokkenheid van de obligatiehouders. Bij een vaststellingsovereenkomst voor massaschade wordt de schadevergoeding van een grote groep gelaedeerden bepaald door de overeenkomst waarover zij niet zelf hebben onderhandeld. In al deze gevallen wordt objectieve uitleg toegepast.3

Deze lijn is relevant voor de bepaling van de positie van de junior bij de uitleg van achtergestelde obligaties. Daarbij moet een objectieve uitlegmaatstaf worden gehanteerd.4 De reden daarvoor is niet de derdenwerking van de achterstelling richting de senior, maar de derdenwerking van de trustakte van de obligatielening richting de obligatiehoudende junioren. Die worden immers gebonden aan een achterstellingsovereenkomst zonder dat zij bij de totstandkoming daarvan betrokken waren.5

114. Verder kan dit gezichtspunt worden toegepast op een beding van algemene achterstelling bezien vanuit de senioren. De redenen die de Hoge Raad in het arrest Pensioenfonds DSM/Fox gaf om een geschrift objectiever uit te leggen doen zich bij een algemene achterstelling allemaal in meer of mindere mate voor.6 Een algemene achterstelling is bedoeld om de verhouding te regelen tot een voorzienbaar grote groep derden, die zich allen op dezelfde manier tot de achterstelling verhouden.7 Weliswaar geeft de achterstelling primair vorm aan de verhouding tussen de junior en de schuldenaar, maar de algemene achterstelling is naar haar aard bedoeld om de verhouding tot een grote groep senioren te regelen. In zoverre kan ook aansluiting worden gezocht bij de objectieve uitleg van cessieverboden.8 Ook dat zijn bedingen die primair de onoverdraagbare vordering vormgeven, maar bedoeld zijn om de relatie tot derden te regelen. Bovendien kunnen de senioren geen kennisnemen van de achterliggende bedoeling of wijze van totstandkoming van de achterstelling.

De derdenwerking van een algemene achterstelling kan dus, anders dan de derdenwerking van een specifieke achterstelling, wel reden zijn om de achterstellingsovereenkomst objectief uit te leggen.