5.7.2 Twee typen gevallen waarin de vordering uit onverschuldigde betaling ontstaat

Om de derde onderzoeksvraag te beantwoorden, heb ik eerst in paragraaf 5.2 onderzocht in welke groepen gevallen de vordering uit onverschuldigde betaling in het systeem van het Burgerlijk Wetboek dient te ontstaan. Aan de hand van de antwoorden op deze vraag heb ik in de daarop volgende paragrafen onderzocht welke invulling moet worden gegeven aan de vereisten van artikel 6:203.

Het is gebleken dat in het systeem van het Burgerlijk Wetboek twee groepen gevallen kunnen worden onderscheiden waarin de vordering uit onverschuldigde betaling ontstaat. In de eerste groep is een prestatie verricht zonder dat een rechtsverhouding daartoe aanleiding gaf. Voorbeelden zijn betalingen die zijn verricht als gevolg van een vergissing en bepaalde prestaties die in de precontractuele fase zijn verricht in de verwachting dat de contractsonderhandelingen zouden leiden tot het sluiten van een overeenkomst ten aanzien van deze prestaties.

In de tweede groep gevallen waarin een vordering uit onverschuldigde betaling ontstaat, zijn prestaties verricht op grond van een gebrekkige rechtsverhouding die moet worden afgewikkeld. Voorbeelden van deze categorie zijn prestaties die zijn verricht op grond van een overeenkomst die nietig of vernietigd is. In het systeem van het Burgerlijk Wetboek dient een gebrekkige rechtsverhouding te worden afgewikkeld met behulp van de vordering uit onverschuldigde betaling. Deze afwikkeling dient plaats te vinden tussen de partijen bij deze rechtsverhouding. In meerpartijenverhoudingen moet bij de invulling van de begrippen prestatie en rechtsgrond daarmee rekening worden gehouden.