2.5.4.3 Aanspraak op liquidatiesaldo

61. Naast hun aanspraken op dividenduitkeringen zijn de kapitaalverschaffers gerechtigd tot het liquidatiesaldo. Ook dat is een reden waarom kapitaalverschaffers, in het bijzonder aandeelhouders, soms worden omschreven als (achtergestelde) schuldeisers.1 Hun vordering zou dan het aandeel zelf zijn, of de daaruit voortvloeiende aanspraak op het liquidatiesaldo.

De achterliggende gedachte is dat aandelen een schuld van de vennootschap zijn. Die opvatting kan in het Nederlandse recht worden teruggevoerd op Schadee, Van der Heijden en Van der Grinten. Zij hebben de positie van aandeelhouders beschreven in termen van schuld en schuldeiser.2 Daarbij gebruiken zij de termen schuld en schuldeiser steeds in overdrachtelijke zin, althans niet in de zin van een verbintenis zoals tegenwoordig bedoeld in Boek 6 BW.3 Waar de verhouding als een schuld wordt gekenschetst wordt die schuld zozeer gekwalificeerd dat die ‘schuld’ geen onderdeel uit kan maken van een verbintenis in de zin van Boek 6 BW, of dat daar een vorderingsrecht tegenover kan staan. Uit de werken van Schadee, Van der Heijden en Van der Grinten valt dan ook niet af te leiden dat zij menen dat een aandeelhouder een vorderingsrecht heeft in de zin van Boek 6 BW.4 Dit blijkt onder meer uit de volgende zinnen geformuleerd door Van der Heijden, maar bij vele bewerkingen door Van der Grinten ongemoeid gelaten:

De huidige heersende leer is dan ook dat een aandeel gekwalificeerd moet worden als een vermogensrecht van eigen aard en niet als een vorderingsrecht of een verbintenis in de zin van Boek 6 BW.6 Daarom is een aandeel geen achtergestelde vordering.

62. Ook de aanspraak van een aandeelhouder op uitbetaling van het liquidatieoverschot na vereffening is geen achtergestelde vordering. Een dergelijk vorderingsrecht zou de aandeelhouder tot schuldeiser maken, terwijl het liquidatieoverschot nu juist is wat resteert na voldoening van alle schuldeisers.7 Bovendien is de titel waaronder het liquidatieoverschot overgaat niet de voldoening van een vordering, maar de verplichting tot vereffening die op grond van artikel 2:23b BW op de vereffenaars rust, in combinatie met de bestemming van het liquidatiesaldo in de statuten.8 Voor zover al kan worden gezegd dat de ontvanger van het liquidatiesaldo een vordering heeft tot uitbetaling daarvan, dan nog ontstaat die niet op tijd om mee te doen in de fase van de vereffening waarin de schuldeisers worden betaald.9

Noch een aandeel, noch de aanspraak op het liquidatiesaldo die daaruit voortvloeit is dus een vordering in de zin van Boek 6 BW.10 Daarom ontleent een aandeelhouder aan zijn aandeel geen wettelijk achtergestelde vordering.11