8.8 Samenvatting en conclusies

De hoge kosten – vooral de bereidstellingsprovisie – die een lening bij een bank met zich meebrengt en ook de door de bank gestelde stringentere voorwaarden leiden ertoe dat vennootschappen tegenwoordig naar alternatieve vormen van financiering van de stortingsplicht zoeken. In dit hoofdstuk heb ik een aantal alternatieven aan de orde gesteld. Ik meen dat financiering door de vennootschap bij wijze van het verstrekken van een lening, financiering door de vennootschap via een SPV en omzetting van reserves in beschermingsprefs de beste alternatieven vormen en het minst gekunsteld voordoen. Mijn waarneming is dat met name het laatste alternatief sedert enkele jaren in de praktijk wordt toegepast.1

Wordt de lening door de vennootschap verstrekt voordat de gewone aandelen in de notering aan een beurs zijn opgenomen, dan zal de ingevolge art. 2:98c lid 5 BW vereiste voorafgaande goedkeuring van de algemene vergadering geen struikelblok vormen. Omdat de regels die gelden voor de situatie waarin de vennootschap zelf de lening verstrekt van overeenkomstige toepassing zijn op dochtermaatschappijen, biedt financiering door een dochtermaatschappij niet altijd voordelen boven een directe lening door de vennootschap. Verstrekt de vennootschap (of de dochtermaatschappij) de lening, dan zal – anders dan bij een lening door een bank – geen bereidstellingprovisie verschuldigd zijn. Dit maakt dit alternatief goedkoper dan dat van financiering door een bank. Bovendien zullen de houders van gewone aandelen financieel gezien niet verwateren. Anders dan bij financiering door een bank, vloeit het preferente dividend in de vorm van rente terug naar de vennootschap.

Volstorting van de beschermingsprefs ten laste van de reserves van de vennootschap vereist een uitdrukkelijke statutaire grondslag, waaruit blijkt dat de stichting tot op zekere hoogte gerechtigd is tot het vermogen van de vennootschap. Invoering van die gerechtigdheid zou ook tijdens de rit bij statutenwijziging moeten kunnen worden ingevoerd. Door verwatering van economische rechten van de houders van gewone aandelen zoveel mogelijk te voorkomen, wordt een succesvol beroep op vernietiging van het besluit tot statutenwijziging geminimaliseerd. Aangetekend dient te worden dat de regels van kapitaalbescherming de vennootschap in haar bewegingsruimte beperken en daarmee de effectiviteit van dit beschermingsmiddel verminderen. In de statuten zou hiermee rekening gehouden kunnen worden door eveneens de uitgifte van beschermingsprefs met een daaraan verbonden preferent winstrecht mogelijk te maken, zodat een externe bank deze kan financieren.