6.7.1 Monetair en economisch beleid

De economische ontwikkeling in een land en de wisselkoers van een munt worden voor een belangrijk deel beïnvloed door monetair beleid. Centrale banken hebben als belangrijk doel het realiseren van prijsstabiliteit, oftewel het stabiliseren van de waarde van een munt. Sterke prijsstijgingen (inflatie) of prijsdalingen (deflatie) leiden immers tot onzekerheid, wat de economie van een land negatief beïnvloedt. Een centrale bank heeft verschillende instrumenten voor haar monetair beleid. Een belangrijk middel is het rentebeleid, gericht op de rente die banken moeten betalen om geld op te nemen van een centrale bank. Een centrale bank kan deze rente verhogen, waardoor het voor banken duurder wordt om geld te lenen. Dit mechanisme heeft gevolgen voor de rente die consumenten en ondernemingen moeten betalen voor hypotheken en kredieten, en daarmee voor wat men de reële economie noemt. Dit leidt tot minder consumptie en dus tot minder besteding in een land. De prijzen zullen daarom dalen, of in ieder geval minder snel stijgen. Bij een renteverlaging gebeurt het omgekeerde en zullen de prijzen juist stijgen. Op deze manier kan het prijspeil en de inflatie in een land beïnvloed worden.

Voorts kan een centrale bank een munt devalueren, dat wil zeggen, afwaarderen, in het geval van (niet onherroepelijk) vastgestelde wisselkoersen. Een devaluatie komt met name voor als er sprake is van asymmetrische schokken, zoals wanneer de vraag naar producten van land A plotseling afneemt, terwijl de vraag naar producten van land B toeneemt. Door de munt van land A te devalueren neemt de concurrentiepositie van land A ten opzichte van land B toe, omdat het de prijzen voor export verlaagt. Hierdoor ontstaat er meer vraag naar de producten uit dat land, waardoor het prijspeil stijgt. Een nadeel van devaluatie is overigens wel dat dit leidt tot inflatie in land A.

Economisch beleid gaat over de inrichting van de begroting en wordt daarom ook wel begrotingsbeleid of fiscaal beleid genoemd. Hierbij staan de inkomsten en uitgaven van een staat centraal, en de gevolgen daarvan voor economische parameters als het overheidstekort of de overheidsschuld. Monetair beleid wordt bepaald door centrale banken, terwijl economisch beleid door de politiek wordt gecreëerd.