11.10. Botsende belangen tussen privaatrechtelijke handhaving en publiekrechtelijke handhaving

Over het algemeen biedt de privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht een goede ondersteuning aan de publiekrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht. De invoering van speciale wetgeving ter stimulering van schadevergoedingsacties op grond van schending van het mededingingsrecht kan echter in strijd komen met een effectieve publiekrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht. Deelnemers aan een kartel die een beroep willen doen op de clementieregeling zouden minder snel geneigd kunnen zijn uit de school te klappen om naderhand ingestelde schadevergoedingsacties door de slachtoffers van de mededingingsbeperkende gedragingen te vermijden.1 De clementieregeling kan volledige immuniteit tegen een geldboete opleveren (punten 8-22 van de Mededeling van de Commissie betreffende immuniteit tegen geldboeten en vermindering van geldboeten in kartelzaken, clementiecategorie A van de Richtsnoeren clementie van de NMa), maar ook een vermindering van de te betalen geldboete (punten 23-30 van de Mededeling, clementiecategorieën B en C van de Richtsnoeren clementie van de NMa).

Indien de hoogte van de publiekrechtelijke boete van de mededingingsautoriteit de hoogte van de uiteindelijke schadevergoeding die dient te worden betaald aan de gelaedeerden in ruimte mate overtreft, zal de clementieregeling waarschijnlijk naar behoren blijven functioneren. Indien de speciale wetgeving het echter mogelijk maakt dat de gelaedeerden bij een follow-on actie aanzienlijk hogere bedragen aan schadevergoeding kunnen gaan vorderen (denk aan de invoering van punitive damages en de invoering van de mogelijkheid om massaclaims in te dienen) en de schadevergoeding uiteindelijk ook krijgen toegewezen, wordt het succes van de clementieregeling bedreigd.2 Het verdient aanbeveling om in dat geval de 'verklikker' — bij een mogelijke civiele vervolgprocedure ter verkrijging van schadevergoeding — meer bescherming te geven tegen deze schadevergoedingsacties. Bij de mogelijke toekomstige invoering van double damages kan er bijvoorbeeld voor worden gekozen dat de partij die een publiekrechtelijke clementie ontvangt slechts single damages behoeft te betalen aan de gelaedeerden. De mogelijke invoering van beschermingsregels voor de verklikker dient echter niet te leiden tot de situatie dat benadeelden geen compensatoire schadevergoeding ontvangen. Om dit te voorkomen, kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een systeem waarin de partij die een publiekrechtelijke clementie ontvangt pas schadevergoeding dient te betalen wanneer de gelaedeerde de schade als gevolg van de mededingingsinbreuk niet op andere deelnemers aan het kartel kan verhalen (zogenaamde achtergestelde aansprakelijkheid).3 Zie nader mijn bespreking en voorgestelde oplossingen in § 7.12.