2.9.1. Een zestal niet opgeloste problemen

Bij de virtuele aanbieders, Skype, webmail aanbieders, bedrijfse-mail, msnverkeer, twitteren, internetcafés, en hotels is onduidelijk wie de gegevens bewaart en/of er zelfs een verplichting tot bewaren voor hen bestaat.

De DRD heeft ook niet de zorgen van de privacyvoorvechters weggenomen.

De bewaartermijn en de kostenvergoeding is variabel.

Het gebrek aan duidelijke grenzen voor de toegang tot de gegevens is een punt van zorg. De Article 29 Working Party heeft zich steeds op het standpunt gesteld dat de invoering van een bewaarplicht voor historische verkeersgegevens van alle burgers een zeer ingrijpende maatregel is waarvan de noodzaak onweerlegbaar dient te worden aangetoond.1 Bovendien dient er openheid te komen over het gebruik van de opgeslagen gegevens, door de overheid te verplichten statistieken te publiceren waaruit het aantal bevragingen door de inlichtingendiensten blijkt.

Naar het oordeel van de Article 29 Working Party in haar Opinion WP 148 on data protection issues related to search engines is de DRD evenwel niet op aanbieders van zoekmachines van toepassing, want "Article 5(2) of the Data Retention Directive specifically states, that 'No data revealing the content of the communication may be retained pursuant to this Directive'" en "Search queries themselves would be considered content rather than traffic data and the Directive would therefore not justify their retention." Zoekvragen worden dus gekwalificeerd als inhoud, en niet als verkeersgegevens. Dat betekent voor de opspoorders dat er veel minder informatie kan worden gebruikt om subversieve activiteiten op te sporen. Voor Google heeft de opvatting van de Article 29 Working Party gevolgen voor haar bewaartermijnen van de zoekvragen van gebruikers. De Article 29 Working Party had kritiek geuit op het onbeperkt bewaren van de zoekgeschiedenis van gebruikers en verzocht om de bewaartermijnen aan te passen. Google maakte vervolgens in de zomer 2007 bekend dat zij de maximale bewaartermijn van de Data Retentie Richtlijn als uitgangspunt zou nemen. De tot personen herleidbare zoekgeschiedenis zou slechts achttien maanden worden bewaard. Na achttien maanden zouden de gegevens worden geanonimiseerd. De Article 29 Working Party stelde vervolgens dat de bewaartermijn van tot personen herleidbare zoekgeschiedenis slechts maximaal zes maanden mocht zijn, waarna de aanbieder ervoor moet zorgen dat de gegevens op een zodanige wijze worden geanonimiseerd, dat herleiding tot de persoon onmogelijk wordt.2 Terecht stelde de Opinion WP 148 uitdrukkelijk dat: "Consequently, any reference to the Data Retention Directive in connection with the storage of server logs generated through the offering of a search engine service is not justified".3 In hoofdstuk 6 zal ik bij de bespreking van de metazoekmachine Ixquick op deze problematiek verder ingaan.

De bewaarplicht voor communicatiegegevens is dan wel in werking getreden, maar juiste toepassing van de wet is nog ver weg. De Opta breekt zich naar eigen zeggen "het hoofd op de afbakening van de wet in de praktijk".4 Met name de grote hoeveelheid opgeslagen gegevens die geanalyseerd moeten worden om bruikbare informatie te verkrijgen, lijkt onbeheersbaar. Stampfel, Ganster & Ilger becijferden dat als een internetserviceprovider van 500.000 gebruikers voor de duur van zes maanden internet gerelateerde data moet opslaan, dat dit dan ruim 9 gigabytes schijfruimte kost, voor e-mails is dat 624 gigabytes en voor internet-telefonie 73 gigabytes.5 De Nederlandse markt heeft ruim vijf miljoen huishoudens die een internetverbinding hebben. Klooster, Verdonk & Associates becijferden in 2006 dat bij een bewaartijd van één jaar tenminste 365 terabytes opslagruimte nodig is,6 dat wil zeggen de informatie in 220 Leidse universiteitsbibliotheken bij elkaar. Wordt zo de mogelijk waardevolle informatie door de grote hoeveelheid verzamelde data dan niet onbereikbare exformatie?