Bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken (FM nr. 180) 2024/8.2.3:8.2.3 Het strafrecht als rechtsbron

Bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken (FM nr. 180) 2024/8.2.3

8.2.3 Het strafrecht als rechtsbron

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Het strafrecht is in de rechtsontwikkeling van het bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken voortdurend een belangrijke inspiratiebron geweest. Voor een deel is die rechtsontwikkeling verlopen langs de lijnen van art. 6 EVRM (omdat de fiscale bestuurlijke boete een criminal charge behelst). In aanvulling daarop hebben klassieke strafrechtelijke beginselen echter ook steeds een grote rol gespeeld.1 Het gaat bijvoorbeeld om:

•

de uitleg van de schuldgradaties opzet en grove schuld;2

•

de omstandigheid dat de onschuldpresumptie zich uitstrekt tot alle elementen van de delictsomschrijving;3

•

de erkenning van het hoogstpersoonlijke karakter van het verwijt, hetgeen onder meer tot uitdrukking komt in het verbod op toerekening van verwijtbaarheid;4

•

het in aanmerking nemen van alle (persoonlijke) omstandigheden van de boeteling bij het ‘passend en geboden’-oordeel van de rechter;5

•

het vervallen van de boete bij overlijden;6

•

de uitbreiding van het daderschap en deelneming naar de figuren van de opdrachtgever, de feitelijk leidinggever, alsmede de medepleger, doen pleger, uitlokker en medeplichtige;7

•

de toepassing van het ne bis in idem-, una via- en nemo tenetur-beginsel;8

•

verschillende uit het strafrecht geïmporteerde strafuitsluitingsgronden, waaronder de buitenwettelijke schulduitsluitingsgrond AVAS;9

•

de wijze waarop voor het bewijs gebruik mag worden gemaakt van vermoedens, in het bijzonder als die worden ontleend aan het zwijgen van de verdachte.10

Dit alles laat onverlet dat de Hoge Raad herhaaldelijk heeft geoordeeld dat het positieve, nationale strafrecht als zodanig (waaronder in het bijzonder het Wetboek van Strafvordering) niet van overeenkomstige toepassing is op de fiscale bestuurlijke boete.11 Dat is naar mijn mening ook terecht, nu het EHRM aanzienlijke vrijheid aan de verdragsstaten heeft gelaten bij de inrichting van hun nationale wet- en regelgeving.12 Het gaat er uiteindelijk om of die nationale wet- en regelgeving voorziet in een ‘fair hearing’ zoals bedoeld in art. 6 EVRM. Dat die fair hearing er in ‘echte’ strafzaken anders uit ziet dan in fiscale bestuurlijke boetezaken maakt op zichzelf niet uit. Voor het bewijsrecht betekent het voorgaande bijvoorbeeld dat de tamelijk strikte strafvorderlijke regels omtrent de wettige bewijsmiddelen en bewijsminima in het geheel niet gelden voor de fiscale bestuurlijke boete.13 Ook is strafrechtelijk onrechtmatig verkregen bewijs om die reden niet per definitie ook fiscaalboeterechtelijk onrechtmatig.14

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.