3.13.1 Kleine besloten kapitaalvennootschappen en beperkte aansprakelijkheid

Ribstein heeft getracht de argumenten van de efficiëntietheorie toepasbaar te maken op de kleinere private vennootschappen. Hij stelt dat er verscheidene redenen zijn om te concluderen dat beperkte aansprakelijkheid ook voor hen aantrekkelijk is.1 Ten eerste omdat de beperkte aansprakelijkheid zelfs in deze vennootschappen het nemen van suboptimale risico's en de toezichtkosten zal kunnen doen afnemen. Aangezien bestuursfuncties en investeringsfuncties zowel in beursgenoteerde als in private vennootschappen gescheiden kunnen zijn, kan beperkte aansprakelijkheid efficiënt zijn doordat het de kosten voor toezicht op de bestuurders verlaagt. Daarnaast kan de beperkte aansprakelijkheid leiden tot het overbodig maken van de behoefte om het vermogen van de aandeelhouders onderling te controleren.2 Het probleem van de moral hazard is volgens Ribstein niet zo bezwaarlijk als wordt gesuggereerd. Hij geeft aan dat beperkte aansprakelijkheid een efficiënte bargain kan zijn voor zowel de aandeelhouders als de schuldeisers van kleine private vennootschappen.3 Beperkte aansprakelijkheid isoleert degene die een onrechtmatige daad begaat niet van aansprakelijkheid, maar voorkomt louter aansprakelijkheid krachtens de status van aandeelhouder. Aandeelhouders zullen daarom een prikkel hebben om zich te verzekeren tegen persoonlijke aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad, voortvloeiend uit hun participatie in ondernemingsactiviteiten.4

Aandeelhouders en bestuurders van kleine vennootschappen zijn daarnaast volgens Ribstein risico-avers en zullen hun investeringen in de vennootschap en in het menselijk kapitaal willen beschermen.5 Doordat zij een substantieel deel van hun welvaart in de vennootschap hebben gestopt, zullen zij, gelet op de kans om dit kwijt te raken, niet snel risicovolle projecten uitvoeren.6 Macey geeft dan ook aan dat beperkte aansprakelijkheid niet alleen van belang is voor het verkrijgen van kapitaal maar ook om investeringen in menselijk en ondernemingsspecifiek kapitaal te plegen.7 Aangezien de vennootschap aansprakelijk blijft voor de schulden en verplichtingen veroorzaakt door haar vertegenwoordigers,8 zullen bestuurders daarnaast ook hun medebestuurders in de gaten houden en bijsturen. De bestuurders zullen het voortbestaan van de vennootschap, en daarmee hun baan en eventueel ook geïnvesteerd vermogen als het gaat om aandeelhouder-bestuurders, niet in de waagschaal willen leggen. Diversificatie van de investeringsportefeuille is doorgaans geen belangrijke overweging in besloten vennootschappen en personenvennootschappen, omdat investeerders over het algemeen het grootste gedeelte van hun vermogen in een enkele vennootschap investeren, zelfs onder een regime van beperkte aansprakelijkheid. Echter ook in personenvennootschappen kan men volgens Ribstein passief investeren door bijvoorbeeld het verschaffen van opstartkapitaal voor het opstarten van high-tech ondernemingen.