10.5.1 Inleiding

In de paragrafen 10.3 en 10.4 is gebleken dat de overheid ter verzekering van een ‘fair balance’ tussen het algemeen belang en het eigendomsbelang onder omstandigheden op grond van artikel 1ep verplicht is om schadevergoeding aan te bieden voor beperkingen van omgevingsbelastend gebruik van eigendommen (waaronder bouwbeperkingen). Deze onder omstandigheden bestaande verplichting wordt hierna ook wel aangeduid met ‘het recht op schadevergoeding op grond van artikel 1 ep’, aangezien de keerzijde van die verplichting voor de overheid een recht op schadevergoeding voor de burger is. De vraag rijst hoe het recht op schadevergoeding op grond van artikel 1 ep zich verhoudt tot het recht op nadeelcompensatie naar Nederlands recht. In het bijzonder is het de vraag of het recht op nadeelcompensatie naar Nederlands recht voldoende waarborgt dat de overheid verplicht is schadevergoeding aan te bieden voor beperkingen van omgevingsbelastend gebruik van eigendommen (waaronder bouwbeperkingen) in die gevallen waarin zij blijkens de rechtspraak van het ehrm op grond van artikel 1 ep verplicht is om schadevergoeding voor die beperkingen aan te bieden. Als dit niet het geval zou zijn, zou aan artikel 1 ep in het nationale recht immers een belangrijke aanvullende werking toekomen. Deze vragen komen in deze paragraaf aan de orde.1 Daartoe zal eerst in algemene zin kort het recht op nadeelcompensatie op grond van artikel 4:126 Awb worden behandeld. Hoewel dit artikel nu nog niet in werking is getreden, is een behandeling van het recht op nadeelcompensatie naar Nederlands aan de hand van dit artikel gerechtvaardigd. Dit artikel is (tezamen met de andere bepalingen van titel 4.5 van de Awb) immers door bekendmaking in het Staatsblad (Stb. 2013, 50) al wel tot wet verheven en zal binnen afzienbare tijd de algemene grondslag voor nadeelcompensatie in het Nederlandse recht vormen. Omdat over artikel 4:126 Awb nog geen rechtspraak bestaat, zal ik bij de bespreking van het recht op nadeelcompensatie op grond van dit artikel gebruik maken van rechtspraak over (andere wettelijke bepalingen die een codificatie bevatten van) het égalitébeginsel. 2 Aangenomen mag immers worden dat die rechtspraak in essentie voortgezet zal worden onder artikel 4:126 Awb, aangezien dit artikel eveneens een codificatie van het égalitébeginsel vormt.3 Van belang is tot slot dat ik bij de bespreking van het recht op nadeelcompensatie op grond van artikel 4:126 Awb en de verhouding daarvan tot het recht op schadevergoeding op grond van artikel 1 ep gebruik maak van (Nederlandse) rechtspraak over zowel directe schade als indirecte schade. Voor beide soorten schade geldt onder artikel 4:126 Awb namelijk in abstracto hetzelfde regime. 4