1.2 RECHTSONTWIKKELING

De rol die de strafrechter, in het bijzonder de zittingsrechter, tegenwoordig vervult bij het controleren en reageren op vormverzuimen, heeft hij niet altijd gehad. Oorspronkelijk was volgens het Wetboek van Strafvordering het optreden van politie en OM in het voorbereidend onderzoek vrijwel geheel aan de controle van de strafrechter onttrokken. Daarin is vooral sinds de jaren ‘70 van de vorige eeuw verandering gekomen doordat de strafrechter het optreden van politie en OM ging toetsen aan verdragsrecht en aan beginselen van een behoorlijke procesorde. De rechtsgevolgen van hierbij geconstateerde vormfouten waren niet wettelijk of verdragsrechtelijk geregeld, maar werden in de rechtspraak ontwikkeld. Door de zittingsrechter werden niet-ontvankelijkverklaring van het OM en bewijsuitsluiting geïntroduceerd als mogelijke reacties op onrechtmatig optreden van politie of OM in het voorbereidend onderzoek. Bij de advocatuur konden de nieuwe mogelijkheden om verweer te voeren op groot enthousiasme rekenen. Het onderwerp won daardoor snel aan belang. In kwalitatieve zin, maar zeker ook in kwantitatieve zin.1