Einde inhoudsopgave
Beheer van familievermogen door middel van certificering (AN nr. 185) 2024/2.3.2
2.3.2 Tweede categorie motieven: privacy
mr. A.M. Steegmans, datum 01-02-2024
- Datum
01-02-2024
- Auteur
mr. A.M. Steegmans
- JCDI
JCDI:ADS957924:1
- Vakgebied(en)
Personen- en familierecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Naast gerechtvaardigde redenen waarom men een structuur wil opzetten die tot privacy leidt, worden dit soort structuren ook gebruikt om niet gerechtvaardigde redenen, zoals het opwerpen van rookgordijnen voor crediteuren. Zie bijvoorbeeld Duin 2023, p. 15-16.
UBO staat voor ultimate beneficial owner oftewel de uiteindelijk belanghebbende (van vermogen).
Zie over de werking van het UBO-register Van Steensel en Kuipers 2022-1 en 2022-2.
De verhouding tussen het bestrijden van fraude en witwassen aan de ene kant en het recht op privacy aan de andere kant is aan de orde gekomen in de uitspraak van het Europese Hof van Justitie van 22 november 2022 in de gevoegde zaken C‑37/20 en C‑601/20 (ECLI:EU:C:2022:912). Zie over deze uitspraak Tydeman-Yousef en Anthoni 2023.
De tweede categorie bevat één motief, te weten het motief privacy. Dit motief kan zowel tijdens het leven van de rechthebbende als na zijn overlijden een rol spelen om gebruik te maken van een beheerstructuur. De rechthebbende van het vermogen beoogt hiermee te voorkomen dat voor de buitenwereld duidelijk is wat precies de omvang van het vermogen is.1 De respondenten gaven aan dat door de huidige mogelijkheden in de digitalisering van gegevens het steeds makkelijker wordt voor een buitenstaander om bijvoorbeeld te achterhalen hoeveel vermogen iemand ongeveer heeft en waar iemand woont. Sommige rechthebbenden ervaren hierdoor een gevaar voor bijvoorbeeld diefstal of kidnapping. Zo vertelde een estate planner het volgende:
“Waarbij het interessante is dat op het moment dat jij je vermogen privé hebt, dan hoef je niets te publiceren. Maar heel vaak zit het natuurlijk in vennootschappen. En de laatste tijd is er heel duidelijk een trend dat men zoekt naar structuren om dat vermogen te anonimiseren.”
Het belang van het afschermen van gegevens blijkt ook uit de aandacht die er is voor het verplicht aanleveren van gegevens door uiteindelijk belanghebbenden van vermogen en inzage in het UBO-register.2 Doel van dat register is, kort gezegd, het voorkomen van fraude en witwassen.3 Het register leidt er echter toe dat de bescherming van privacy in het gedrang kan komen.4
Ook wordt genoemd dat men op met het opzetten van een beheerstructuur wil voorkomen dat een gelukszoeker probeert het hart van één van de kinderen van de rechthebbende te winnen. De gelukszoeker doet dat enkel met het idee dat dit kind een groot vermogen achter de hand heeft. Een notaris vertelde het volgende over een vader die bij hem kwam:
“Want zegt hij, ik heb drie zonen en die komen nu in de huwbare leeftijd en ik heb er geen zin in dat potentiële huwelijkskandidaten via de Kamer van Koophandel kunnen zien in wat voor gespreid bedje ze terechtkomen. Dus ik ga nu dus mistgordijnen oproepen om te voorkomen dat dat soort motieven bij de huwelijkskeuze van mijn zonen een rol gaat spelen. Dus dat heb ik toen ook gedaan.”
Het motief privacy speelt overigens minder bij sommige eigenaren van landgoederen en kunstcollecties die al meerdere generaties in de familie aanwezig zijn. Daar speelt soms juist het tegenovergestelde, namelijk dat deze eigenaren vanuit een gevoel van trots familienamen aan landgoederen of kunstcollecties verbinden. Deze groep eigenaren wordt in de interviews meerdere malen aangeduid met ‘oud geld’. Een notaris en een adviseur zeiden daarover achtereenvolgens het volgende:
“Beschermingsconstructies bij nieuw geld. Voorbeeld: man heeft behoorlijk veel geld verdiend en wilde in verband met onder andere kidnaprisico zoveel mogelijk buiten de boeken blijven. Privacy is dan het motief.
Privacy-motief is bij oud geld vrijwel afwezig. Ook al zijn oud geld families nooit open over hun vermogen naar buiten toe. Maar aan de landerijen kan men wel enigszins afleiden dat er vermogen is.”
“Je wil vaak niet laten zien hoeveel vermogen je belegd hebt in aandelen. Maar je wil wel heel graag laten zien waar je als familie vandaan komt. En dat is vaak dat landgoed. Dus het landgoed is eerder een visitekaartje dan dat je zegt ik wil het eigenlijk liever niet dat het met ons als familie geassocieerd wordt.”
Tot slot wordt over kunstobjecten en -collecties nog opgemerkt dat, indien gewenst, vrij eenvoudig voor kan worden gezorgd dat moeilijk te achterhalen is wie de eigenaren zijn. Het wordt wel verwoord als stil vermogen.