3.2.8.3 Exoneratie van de onderzoeker

De onderzoeker kan pogen de op hem rustende aansprakelijkheid jegens procespartijen uit te sluiten of te beperken door een of meer procespartijen te verzoeken hem een exoneratie (of ‘vrijtekening’) te verstrekken, of een exoneratie als voorwaarde te verbinden aan de aanvaarding van zijn benoeming. Niet steeds zullen partijen bereid zijn de onderzoeker te exonereren;1 de Ondernemingskamer kan partijen mijns inziens hiertoe niet verplichten. Partijen wordt dan de mogelijkheid van gerechtvaardigd schadeverhaal onthouden.2

Een verstrekte exoneratie voorkomt bovendien niet dat een onderzoeker aansprakelijk wordt gesteld, ook waar die aansprakelijkstelling valt binnen de reikwijdte van de exoneratie. Voor zover een exoneratie geldig wordt bevonden en, bij de bestrijding van een beroep hierop, de toets aan de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid doorstaat, kan de rechter de vordering van de partij die de exoneratie heeft verstrekt echter afwijzen. Aansprakelijkstellingen door partijen die geen (geldige) exoneratie hebben verstrekt, blijven in beginsel ook mogelijk, behoudens eventuele derdenwerking van een exoneratiebeding. Een exoneratie biedt de onderzoeker hierom slechts beperkt bescherming.

De onderzoeker is aansprakelijk wanneer hij opzettelijk onbehoorlijk, dan wel met kennelijk grove miskenning van hetgeen een behoorlijke taakvervulling meebrengt, heeft gehandeld (par. 3.2.3.2.2). Algemeen wordt aangenomen dat een exoneratie voor opzet, grove schuld of bewuste roekeloosheid – die gevallen waarin de onderzoeker aansprakelijk is – afstuit op art. 3:40 lid 1 BW en van rechtswege nietig is wegens strijd met de openbare orde.3 Als geen bescherming wordt geboden tegen de uitsluiting van aansprakelijkheid voor deze gevallen, komt immers het belang van een effectieve en efficiënte rechtspraak in het geding.4 Voor de onderzoeker betekent dit dat juist in die gevallen waarin zijn aansprakelijkheid kan worden aangenomen, een exoneratie hem geen bescherming biedt. Ook om deze reden biedt een exoneratie de onderzoeker weinig bescherming.