2.2.7.2.6 Vertegenwoordigingsproblematiek

De bestuurde rechtspersoon wordt in en buiten rechte vertegenwoordigd door de eerstegraads rechtspersoon-bestuurder. Ingeval de eerstegraads rechtspersoon-bestuurder als vertegenwoordiger van de bestuurde rechtspersoon wil optreden, moet de eerstegraads rechtspersoon-bestuurder zelf uiteraard ook vertegenwoordigd worden. Hierin schuilt (wederom) een bezwaar tegen de figuur van de rechtspersoon-bestuurder. Benoeming van een rechtspersoon-bestuurder betekent namelijk dat in feite de tweedegraads bestuurders als bestuurders van de bestuurde rechtspersoon fungeren. Die tweedegraads bestuurders worden echter niet als zodanig benoemd door het benoemende orgaan van de bestuurde rechtspersoon.1

Hoofdregel is dat de bestuurde rechtspersoon via de (eerstegraads) rechtspersoon-bestuurder vertegenwoordigd kan worden door personen die krachtens wet, statuten of volmacht bevoegd zijn de (eerstegraads) rechtspersoon-bestuurder te vertegenwoordigen.2 In de statuten van de bestuurde rechtspersoon kan echter bepaald worden dat de (eerstegraads) rechtspersoon-bestuurder – als bestuurder van de bestuurde rechtspersoon – slechts vertegenwoordigd kan/mag worden door tweedegraads bestuurders, dan wel door één tweedegraads bestuurder.3 Discussie bestaat over de vraag of aan de tweedegraads bestuurder(s) als zodanig vertegenwoordigingsbevoegdheid toekomt in de bestuurde rechtspersoon. (Mede) in verband met het feit dat de functie van bestuurder een persoonlijke taakvervulling verlangt, is Van Schilfgaarde van mening dat de bestuursfunctie die de (eerstegraads) rechtspersoon-bestuurder vervult, niet door anderen dan door het bestuur van de (eerstegraads) rechtspersoon-bestuurder vervuld kan worden.4 Indien het bestuur van de (eerstegraads) rechtspersoon- bestuurder uit meer dan één persoon bestaat, zijn volgens Van Schilfgaarde de afzonderlijke bestuurders van die rechtspersoon-bestuurder (evenals andere vertegenwoordigers daarvan) niet als zodanig vertegenwoordigingsbevoegd in de bestuurde rechtspersoon.5 Wel is het naar zijn mening mogelijk dat bestuurstaken met betrekking tot de bestuurde rechtspersoon worden gedelegeerd aan anderen dan de eerstegraads rechtspersoon-bestuurder. Voorwaarde daarbij is dat duidelijk is waar de verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden liggen, te weten in eerste instantie bij de eerstegraads rechtspersoon-bestuurder en in tweede instantie bij de tweedegraads bestuurders.6 Ik sluit mij aan bij de mening van Van Schilfgaarde. Slechts de rechtspersoon-bestuurder kan de bevoegdheid van bestuurder van de bestuurde rechtspersoon uitoefenen. Die rechtspersoon-bestuurder wordt daarbij op zijn beurt vertegenwoordigd door de tweedegraads bestuurders. Afzonderlijke tweedegraads bestuurders zijn mijns inziens niet als zodanig vertegenwoordigingsbevoegd in de bestuurde rechtspersoon. De (vertegenwoordigings)bevoegdheid van bestuurder van de bestuurde rechtspersoon kan niet worden uitgeoefend door hen die een algemene wettelijke of statutaire vertegenwoordigingsbevoegdheid hebben bij de rechtspersoon-bestuurder.7 Bestuurders (en andere vertegenwoordigers) van de rechtspersoon-bestuurder treden niet op als bestuurders van de bestuurde rechtspersoon. Zij kunnen de laatste niet rechtstreeks vertegenwoordigen. Zij treden op als bestuurders (of anderszins vertegenwoordigingsbevoegden) van de rechtspersoon-bestuurder, als indirect bestuurders/vertegenwoordigers derhalve.8

In de statuten van de bestuurde rechtspersoon kan bepaald zijn dat anderen dan bestuurders vertegenwoordigingsbevoegd zijn.9 De bestuurders van de rechtspersoon-bestuurders kunnen in een dergelijk geval derhalve ook direct vertegenwoordigingsbevoegd zijn ten aanzien van de bestuurde rechtspersoon.

Zonder nadere regeling in de statuten van de vertegenwoordigde rechtspersoon zijn alle bestuurders van de rechtspersoon-bestuurder bevoegd de rechtspersoon- bestuurder te vertegenwoordigen. Sommigen achten beperkingen van de vertegenwoordigingsbevoegdheid van de tweedegraads bestuurders in de statuten van de bestuurde rechtspersoon verdedigbaar.10 Ik deel die visie niet.11 Vertegenwoordigingsbevoegdheid is namelijk in beginsel onbeperkt en onvoorwaardelijk. Niet valt in te zien hoe een statutaire bepaling van de bestuurde rechtspersoon met werking tegenover derden kan tornen aan de wettelijke en statutaire regeling van de vertegenwoordigingsbevoegdheid van de rechtspersoon-bestuurder. Dat geldt ook wanneer het vertegenwoordigingshandelingen betreft van de rechtspersoon-bestuurder als bestuurder van de bestuurde rechtspersoon.12