5.3.4.1 Belastingverdragen

Op grond van art. 94 Grondwet blijven nationale wettelijke voorschriften buiten toepassing wanneer zij niet verenigbaar zijn met eenieder verbindende bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties. Daarmee is duidelijk dat de splitsingsregels in de vennootschapsbelasting niet in strijd mogen zijn met belastingverdragen. Ik ga daarbij uit van de bepalingen uit het OMV, het bijbehorende (meest recente) OESO-commentaar en de jurisprudentie van de Hoge Raad.1 Het spreekt voor zich dat in een concrete praktijksituatie het toepasselijke belastingverdrag inclusief bijbehorend protocol moet worden geraadpleegd. Bij de toets aan het OMV heb ik voornamelijk het oog op twee deelgebieden. In de eerste plaats op de lichamen die als aandeelhouder, lid, winstbewijshouder, schuldeiser en/of optiehouder betrokken zijn bij de splitsing. Zij worden namelijk onderworpen aan vervreemdingsficties.2 De aandelen etc. worden op grond daarvan geacht te zijn vervreemd en daaruit kan belastingheffing voortkomen. De vraag is of zo’n nationale fictie doorwerkt naar het belastingverdrag. Is met andere woorden sprake van een vermogenswinst (capital gain) in de zin van art. 13 OMV? Deze vraag zal voornamelijk van belang zijn voor aandeelhouders etc. die niet in Nederland gevestigd zijn.3 In de tweede plaats kan een splitsing tot gevolg hebben dat vermogensbestanddelen van de splitsende rechtspersoon de Nederlandse vennootschapsbelastingsfeer verlaten omdat zij overgaan naar een rechtspersoon die niet in Nederland is gevestigd. Voor zover de vermogensbestanddelen niet gaan behoren tot het vermogen van een vi in Nederland, zal Nederland belasting heffen. De vraag komt dan op of dat in overeenstemming is met het OMV.