2.4.3 ECB-Gids

In mei 2017 heeft de ECB voor het eerst een Gids gepubliceerd voor de wijze waarop zij de geschiktheid- en betrouwbaarheidsbeoordelingen uitvoert (fit and proper-assessments) bij significante banken, (gemengde) financiële holdings en als onderdeel van het proces van vergunningverlening en afgifte van verklaringen van geen bezwaar.1 De ECB heeft deze Gids in mei 2018 aangepast in lijn met de genoemde nieuwe Richtsnoeren van EBA en ESMA uit 2017 (hierna: “ECB-Gids”).2 Alle bevoegde autoriteiten, waaronder niet alleen nationale toezichthouders zoals AFM en DNB maar ook de ECB worden begrepen,3 dienen zich tot het uiterste in te spannen om aan de Richtsnoeren te voldoen.4 Zowel de ECB als DNB en de AFM hebben aangegeven dat zij de Richtsnoeren in hun toezichtpraktijk zullen toepassen.5

De ECB is direct verantwoordelijk voor de toetsingen bij significante banken en voor toetsingen in het kader van vergunningverlening en de afgifte van verklaringen van geen bezwaar. Dit komt neer op duizenden toetsingen per jaar.6 Bij het uitvoeren van deze toetsingen stuit de ECB op de, zoals uit de Peer Review gebleken, zeer uiteenlopende implementatie en toepassing van de normen uit de CRD IV in de 19 lidstaten in het eurogebied. De ECB wenst daarom zo snel mogelijk te komen tot een geharmoniseerde toepassing van deze normen. De ECB-Gids moet hier behulpzaam bij zijn.7

In ditzelfde licht heeft de ECB besloten om een deel van de besluiten over toetsingen, gezien de grote hoeveelheid, te delegeren aan onderafdelingen.8 De ECB-Gids moet de kaders scheppen waarbinnen deze beslissingen genomen kunnen worden. Deze kaders moeten vast worden omlijnd, omdat het delegeren van discretionaire bevoegdheden in het Europees recht op bezwaren kan stuiten.9

De Gids wordt gepresenteerd als een juridisch niet bindend document, dat vooral praktische waarde moet hebben. Belangrijk doel van de Gids is bijvoorbeeld om antwoord te geven op vragen van banken en bankbestuurders over de wijze waarop de ECB haar toetsingsproces uitvoert. De Gids is een “levend document”. Dit wil echter niet zeggen dat de Gids geen enkele juridische status heeft. De Gids kan beschouwd worden als beleid, opgesteld door de ECB voor de door haar samen met de nationale autoriteiten uit te voeren personentoetsingen. De Gids kan daarmee geen Europese of nationale wetgeving opzij zetten, maar is wel richtinggevend voor zowel de ECB als nationale autoriteiten bij het uitvoeren van deze toetsingen. Voor zover het in de ECB-Gids neergelegde beleid afwijkt van nationaal beleid, dient voorrang te worden gegeven aan de Gids.10

Voor Nederland kan dit relevant zijn omdat, anders dan de betrouwbaarheidstoets, de uitwerking van de geschiktheidstoets voor een groot deel zijn beslag heeft gekregen in de Beleidsregel Geschiktheid in plaats van in wetgeving. Bij het uitvoeren van haar toezicht past de ECB de toepasselijke Uniewetgeving toe.11 Gaat het om richtlijnen, zoals de CRD IV, dan past de ECB de nationale wetgeving toe waarin deze richtlijn is omgezet. De ECB zal daarom bij de toetsing van beleidsbepalers en interne toezichthouders van Nederlandse banken het in de Wft en het Bpr Wft neergelegde betrouwbaarheidssysteem moeten toepassen. De Beleidsregel Geschiktheid is echter geen wetgeving en de ECB is niet per definitie gehouden om deze beleidsregel toe te passen.12