5.3.5 Beperkte rechten

Beperkte rechten zijn naar Zuid-Afrikaans recht vatbaar voor mortgage of pledge. Welk zekerheidsrecht op een beperkt recht komt te rusten, hangt af van het antwoord op de vraag of het moederrecht waarop dit beperkte recht rust roerend of onroerend is. Roerende goederen zijn vatbaar voor pledge, onroerende goederen zijn vatbaar voor mortgage. Evenzo rust op een beperkt recht op een roerend goed een recht van pledge en op een beperkt recht op een onroerend goed een recht van mortgage.1 Voorbeelden van beperkte rechten waarop naar Zuid-Afrikaans recht een recht van pandgebruik kan rusten, zijn het recht van vruchtgebruik (usufruct) en het recht van erfpacht (registered long-term lease).2 De pandgebruiker oefent dit recht uit door het beperkte recht zelf uit te oefenen.3

In de zaak Smith v Farrelly’s trustee had Smith een recht van pledge op een erfpachtrecht.4 Na totstandkoming van het recht van pledge hield Smith het erfpachtrecht voor zichzelf, hij werd gekwalificeerd als bezitter. Smith was bovendien bevoegd om het erfpachtrecht uit te oefenen.5 Volgens zijn raadsman gedroeg Smith zich zelfs als bezitter van (het eigendomsrecht op) de grond. Bovendien voldeed hij de erfpachtcanon.6 Uit deze omschrijving vloeit voort dat Smith als pandgebruiker het erfpachtrecht zelf uitoefende.